نقش محوری استانداردهای بین‌المللی و بومی در ارتقای ایمنی زیردریایی‌ها در برابر تهدیدات چندگانه

افزایش ماموریت‌های زیرسطحی در محیط‌های پیچیده دریایی، ضرورت توسعه و ارزیابی استانداردهای ایمنی زیردریایی‌ها را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی استانداردهای بین‌المللی ایمنی زیردریایی‌ها و استاندارد دفاعی ایران انجام شد. روش تحقیق از نوع تحلیل محتوای کیفی تطبیقی است که بر اساس مرور اسناد رسمی، گزارش‌های پژوهشی (2023–2025) و داده‌های بومی سازمان صنایع دریایی وزارت دفاع انجام گردید. تحلیل داده‌ها در پنج مرحله (استخراج الزامات، کدگذاری، تم‌سازی، مقایسه تطبیقی و اعتبارسنجی) صورت گرفت و چهار شاخص اصلی جامعیت فنی، انطباق محیطی، ایمنی عملیاتی و نوآوری فناورانه به‌عنوان معیار ارزیابی تعریف شد. نتایج نشان داد که استاندارد دفاعی ایران از نظر طراحی و سازگاری با شرایط محیطی منطقه ماموریت در سطح مطلوبی قرار دارد، اما در حوزه‌های کنترل کیفیت فرآیند، مستندسازی آزمون‌های میدانی و هماهنگی بین‌المللی در عملیات نجات نیاز به ارتقا دارد. در پایان، پیشنهادهایی برای بهبود استاندارد دفاعی ایران از طریق ایجاد زیرساخت آزمون و ارزیابی و تدوین ضمیمه کیفیت ارائه شده است.

the pivotal role of international and local standards in enhancing submarine safety against multiple threats

the increasing complexity of submarine opthe increasing complexity of submarine operations in littoral and semi-enclosed waters has intensified the need for reliable safety standards and performance assurance frameworks. this study aims to conduct a comparative analysis of international submarine safety standards including subsafe (navsea), naval submarine code (insa), iso 15016, and solas/stcw against iran’s defense standard ids. the research employs a comparative qualitative content analysis method, based on official standards, technical reports (2023–2025), and declassified documents from iran’s marine industries organization. data were analyzed through five structured stages: extraction of requirements, coding, thematic categorization, comparative mapping, and validation. four key indicators technical comprehensiveness, environmental compliance, operational safety, and technological innovation were defined as evaluation criteria. findings show that the ids standard demonstrates adequate performance in design adaptation and environmental alignment for the regional mission area, while gaps remain in process quality assurance (qa/qc), operational testing documentation, and international cooperation for emergency response. recommendations include establishing a dedicated test and evaluation (t&e) center and developing an ids-qa annex to enhance safety reliability and global compatibility.