بررسی حقوق ایران در خصوص تنگه هرمز مطابق کنواسیون‌های بین‌المللی دریایی

دریای سرزمینی و تنگه هرمز نقش کلیدی در سیاست خارجی، امنیت ملی و حقوق بین‌الملل دریایی جمهوری اسلامی ایران دارند. ایران بر اساس کنوانسیون حقوق دریاها و قوانین داخلی، محدوده‌ای تا 12 مایل دریایی از خط مبنا را به عنوان دریای سرزمینی تعریف کرده و در آن حاکمیت کامل اعمال می‌کند. تنگه هرمز، به عنوان یکی از راهبردی‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان، در محدوده دریای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. از موضع ایران، عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز تابع اصل عبور بی‌ضرر است، و ایران حق دارد در موارد تهدید امنیتی یا عبور مغایر با قوانین داخلی، با آن مقابله کند. ایران همچنین تاکید دارد که تنها کشورهایی که عضو کنوانسیون 1982 هستند می‌توانند به حقوق مندرج در آن استناد کنند، و این در چارچوب دفاع از تمامیت ارضی، امنیت منطقه‌ای و حاکمیت دریایی کشور مطرح می‌شود. در این پژوهش، ابتدا به بررسی کنوانسین‌های بین‌المللی دریایی پرداخته می‌شود و سپس حقوق ایران در قبال تنگه هرمز مطابق این کنوانسیون‌ها بررسی خواهد شد. بدیهی است که این کنوانسیون‌ها تنها قوانین حاکم بر زمان صلح را پیش‌بینی می‌کنند و در زمان جنگ، کشورها بسته به صلاح و سیاست خود رفتار خواهند کرد. اهمیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز در صادرات نفت‌و‌گاز و موقعیت راهبردی آن، موضع ایران را در قبال کنترل و نظارت بر این آبراه تقویت می‌کند. موضع ایران در خصوص تنگه هرمز در شرایط صلح و جنگ فرق دارد، زیرا ایران از لحاظ قانونی عضو رسمی کنوانسیون حقوق دریاها نمی‌باشد و کنوانسیون‌ها برای زمان صلح و نه جنگ طراحی شده‌اند.

examination of iran's rights concerning the strait of hormuz in accordance with international maritime conventions

territorial sea and the strait of hormuz play a key role in the foreign policy, national security, and the law of the sea of the islamic republic of iran. based on the united nations convention on the law of the sea and domestic legislation, iran has defined a territorial sea extending up to 12 nautical miles from the baseline and exercises full sovereignty within it. the strait of hormuz, as one of the world’s most strategic maritime passages, lies within the territorial sea limits of iran and oman. from iran’s perspective, passage of ships through the strait of hormuz is subject to the principle of “innocent passage,” and iran has the right to respond in cases of threats to security or passage that contravenes domestic laws. iran also emphasizes that only states party to the 1982 convention may invoke the rights set forth therein, and this stance is presented within the framework of defending territorial integrity, regional security, and maritime sovereignty.this study first examines international maritime conventions and then assesses iran’s rights regarding the strait of hormuz in accordance with those conventions. it is evident that these conventions govern only peacetime rules and that in wartime states will act according to their own judgment and policy. the geopolitical importance of the strait of hormuz for oil and gas exports and its strategic position strengthen iran’s stance regarding control and oversight of this waterway. iran’s position concerning the strait of hormuz differs between peace and war, since iran is not a formal party to the convention on the law of the sea, and the conventions are designed for peacetime rather than wartime.