بررسی تطبیقی منطقه تجارت آزاد آفریقا (afcfta) و امکان سنجی ایجاد بازار مشترک اسلامی با تمرکز بر همگرایی اقتصادی، با استفاده از داده‌های تابلویی

منطقه‌گرایی یکی از راهبردهای مهم تقویت هم‌افزایی اقتصادی میان کشورهاست و شکل پیشرفته آن در قالب بازارهای مشترک منطقه‌ای نمود می‌یابد. این پژوهش با رویکردی تطبیقی، منطقه آزاد تجاری آفریقا (afcfta) را به‌دلیل مشابهت‌های ساختاری و همپوشانی اعضا، با کشورهای منتخب اسلامی مقایسه می‌کند. داده‌های پانلی شامل شاخص‌های کلان اقتصادی طی 22 سال برای دو گروه کشور، با آزمون‌های هم‌انباشتگی pedroni و kao و مدل pmg/ardl تحلیل شد. نتایج نشان داد که همگرایی بلندمدت در کشورهای آفریقایی برقرار است، اما در کشورهای اسلامی شواهد کافی مشاهده نمی‌شود یا بسیار ضعیف است. برآورد pmg بیانگر کشش مثبت صادرات و واردات در بلندمدت و اثر منفی بازبودن تجاری (در حضور صادرات و واردات) بر رشد اقتصادی است. به این معنا که افزایش صرف شدت تجارت، بدون ارتقاء کیفیت و تنوع صادرات، لزوماً به رشد اقتصادی منجر نمی‌شود. همچنین تورم در پنل آفریقا اثر منفی معنادار و در پنل اسلامی اثر منفی ضعیف‌تری بر رشد اقتصادی دارد.یافته‌ها، بیانگر آن است که تجربه afcfta می‌تواند به‌عنوان الگوی سیاستی برای کشورهای اسلامی در مسیر ایجاد بازار مشترک، با تاکید بر تقویت زیرساخت‌های تجاری، هماهنگ‌سازی سیاست‌های اقتصادی و کاهش موانع نهادی مورد استفاده قرار گیرد.