بررسی تطبیقی تحول معنایی و فقهی «مهادنه» و کارکرد وحدت‌بخش آن در شیعه و اهل سنت

با توجه به افزایش چالش‌های فرقه‌ای و نیاز جامعه اسلامی به راهبردهای وحدت‌بخش، بازخوانی مفاهیم مغفول فقه اسلامی اهمیت یافته است. «مهادنه» به‌عنوان پیمان ترک مخاصمه موقت، ریشه در متون اصیل دینی دارد و ظرفیت احیای عقلانیت، گفت‌وگو و کاهش نزاع در جهان اسلام را داراست؛ اما این واژه، هم در بعد معنایی و هم در احکام فقهی، دچار مهجوریت شده و پیش‌تر تحلیل جامعی از تطورات آن در شیعه و اهل سنت و ظرفیت وحدت‌آفرینش ارائه نشده بود. خلا پژوهش‌های تطبیقی و غفلت از کارکردهای تمدنی و اجتماعی مهادنه، ضرورت این تحقیق را آشکار ساخت. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی تحول معنایی و فقهی مهادنه و تبیین نقش وحدت‌بخش آن در فقه امامیه و مذاهب اربعه اهل سنت است. پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌ای و تحلیل منابع اصیل فقهی و لغوی نشان داد که مهادنه، علی‌رغم تفاوت‌های جزئی، در همه مذاهب بر اصول مشترکی چون لزوم مصلحت امت، تعیین مدت، و منع شروط مخالف شرع استوار است و اجرای صحیح آن عامل مدیریت مسالمت‌آمیز اختلافات، کاهش تنش‌های فرقه‌ای و تقویت همگرایی امت خواهد بود. احیای این مفهوم، مهادنه را از یک اصطلاح فقهی به راهبرد عملی وحدت و همزیستی در عصر حاضر تبدیل می‌کند.