بازخوانی الگوی وحدت امت اسلامی بر اساس 'وثیقه مدینه' و کاربرد آن در جهان اسلام معاصر

حل بحران‌های عمیق تفرقه در جهان اسلام معاصر، در گرو بازخوانی پارادایم‌های اصیل و کارآمدی است که در الگوهای وحدت‌گرای موجود مغفول مانده‌اند. این پژوهش با هدف پاسخ به این نیاز، به بازخوانی «وثیقه مدینه» به مثابه نخستین قرارداد اجتماعی در تاریخ اسلام می‌پردازد و با روشی توصیفی-تحلیلی، به واکاوی ظرفیت‌های مغفول‌مانده آن برای نظریه‌پردازی در باب وحدت معاصر می‌پردازد. یافته‌ها آشکار ساخت که مدل حکمرانی نبوی از طریق استقرار پنج اصل بنیادین—شهروندی قراردادی، تفکیک حوزه عمومی و خصوصی، امنیت مشترک، همبستگی متقابل، و حاکمیت قانون—موفق به تاسیس یک «امت سیاسی» شمول‌گرا گردید که در آن، انسجام سیاسی را با کثرت‌گرایی فرهنگی و دینی در هم می‌آمیخت. در نهایت، این الگوی تاریخی، با جایگزین ساختن «پیمان شهروندی» به جای «هویت‌های قومی و مذهبی»، یک پارادایم نظری و عملی کارآمد برای بازتعریف دولت-ملت، تضمین حقوق اقلیت‌ها، و ایجاد اتحادهای منطقه‌ای پایدار در جهان اسلام معاصر فراهم می‌آورد.