مبانی و آثار فقهی تقریب در میان مذاهب اسلامی: با تطبیق آثار آن بر فتاوای و فروعات

تقریب مذاهب اسلامی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رویکردهای راهبردی در حفظ وحدت امت، دارای پشتوانه‌های استوار در منابع فقهی و قرآنی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تطبیقی، مبانی فقهی تقریب را بر اساس قواعدی چون «نفی سبیل»، «قاعده احترام» و حرمت «افساد فی‌الارض» بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که این قواعد، علاوه بر جایگاه نظری، در فروعات عملی فقه نیز تجلی یافته‌اند؛ از جمله جواز و استحباب نماز جماعت پشت سر امام اهل‌سنت، جواز ازدواج با مسلمانان غیرشیعه (غیر ناصبی)، و پذیرش ذبیحه و معاملات با اهل‌سنت. بررسی فتاوای فقهای برجسته شیعه و سنی، از علامه حلی و شهید ثانی تا صاحب جواهر و فقهای معاصر، بیانگر پذیرش گسترده این تعاملات به‌عنوان ابزارهای عملی تقریب است. همچنین شواهد تاریخی از صدر اسلام، همچون ازدواج‌های میان خاندان اهل‌بیت(ع) و بزرگان اهل‌سنت، موید این نگاه همگرایانه است. بر این اساس، تقریب نه صرفاً یک ضرورت اجتماعی، بلکه یک واجب شرعی محسوب می‌شود که غفلت از آن، می‌تواند به تفرقه و سلطه دشمنان اسلام بینجامد.