الگوی اخلاق مدار در فرماندهی نظامی پیامبر اسلام(ص): واکاوی تطبیقی اصول رفتاری در غزوات صدر اسلام

سیره جنگی پیامبر اسلام (ص) یکی از ابعاد کمتر پرداخت‌شده اما بنیادین در تحلیل‌های تاریخی و اخلاقی از صدر اسلام است. برخلاف تصور رایج از جنگ به مثابه پدیده‌ای خشن و فاقد اصول انسانی، بررسی غزوات پیامبر نشان می‌دهد که مدیریت نظامی ایشان متکی بر چارچوبی اخلاق‌مدار و انسانی بوده است. این پژوهش با روش تحلیلی‌‌توصیفی و با بهره‌گیری از منابع تاریخی اولیه همچون سیره ابن‌هشام، طبری و آثار حدیثی معتبر، به واکاوی اصول رفتاری حاکم بر جنگ‌های صدر اسلام می‌پردازد؛ اصولی چون رعایت حقوق غیرنظامیان، ممنوعیت مثله‌کردن، دعوت پیشینی به صلح، و التزام به عدالت حتی در شرایط جنگی. در ادامه، این مولفه‌ها به‌صورت تطبیقی با برخی مکاتب اخلاقی جنگ در تمدن‌های هم‌دوره و اندیشه‌های مدرن (همچون نظریه جنگ عادلانه) مقایسه می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که الگوی فرماندهی پیامبر اسلام (ص) نه‌تنها واجد بنیادهای اخلاقی منسجم است، بلکه قابلیت الگوسازی برای اخلاق جنگ در عصر معاصر را نیز دارد. این مطالعه بر اهمیت بازخوانی سیره نبوی در عرصه‌های راهبردی و امنیتی تاکید می‌ورزد و ظرفیت آن را برای گفتمان‌سازی در حوزه اخلاق جنگ و صلح برجسته می‌سازد.