محافظت از سرزمین های اسلامی در گفتمان نبوی ص ( کاوشی در منابع فریقین)

حفاظت از سرزمین‌های اسلامی به عنوان یک اصل بنیادین در سیاست‌گذاری نظامی، امنیتی و اجتماعی دوران پیامبر اسلام (ص) نمود بارزی داشت. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر فریقین (اهل سنت و شیعه)، مصادیق عینی و راهبردهای پیامبر (ص) در صیانت از قلمرو اسلامی را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد حفاظت سرزمینی در این دوره، مفهومی چندبعدی شامل امنیت مرزها، پاسداری از مراکز حیاتی، تامین امنیت راه‌ها و ارتباطات، مدیریت بحران‌های داخلی و خارجی، و ایجاد همبستگی اجتماعی بود. اقداماتی چون ایجاد پایگاه‌های مرزی (رِباط)، عقد پیمان‌های دفاعی با قبایل، سازماندهی نظامی (سریه و غزوه) با اهداف دفاعی، تعیین مناطق حفاظت‌شده طبیعی (حِمی)، و تقویت امنیت داخلی از طریق منشور مدینه، نمونه‌های بارز این سیاست‌ها هستند. این پژوهش بر آن است که سیاست‌های دفاعی پیامبر (ص) بر پایه‌ی حکمت، دوراندیشی، استفاده از ظرفیت‌های داخلی و دیپلماسی فعال استوار بود و الگویی جامع برای حفاظت از تمامیت ارضی و امنیت جامعه‌ی نوپای اسلامی ارائه می‌دهد.