تحلیل ساختاری هویت و اتحاد امت اسلامی در دوران معاصر

هویت امت اسلامی به‌عنوان یک مفهوم کلیدی در نظریه‌های هویت جمعی و انسجام اجتماعی، مبنای شکل‌گیری پیوندهای دینی، فرهنگی و سیاسی میان مسلمانان است. این هویت مشترک که بر اصول توحید، شریعت و سنت پیامبر(ص) استوار است، در فرآیند تاریخی خود با تنوعات مذهبی، فرهنگی و جغرافیایی مواجه شده است. در عصر معاصر، پیچیدگی‌های ساختاری ناشی از جهانی‌سازی، نوین‌گرایی، مداخلات ژئوپولیتیکی و بحران‌های هویتی درون‌امت اسلامی، چالش‌های عمیقی را در مسیر اتحاد و همگرایی سیاسی اجتماعی ایجاد کرده است. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری هویت جمعی و تحلیل کیفی منابع، به بررسی این پرسش می‌پردازد که: «عوامل ساختاری، فرهنگی و سیاسی موثر بر گسست اتحاد امت اسلامی در دوران معاصر کدامند و با توجه به شرایط کنونی، چه راهبردهای نهادی و گفتمانی می‌تواند به تقویت انسجام هویتی و اتحاد سیاسی امت اسلامی منجر شود؟» نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که بازسازی مفهوم هویت جمعی مبتنی بر ارزش‌های مشترک دینی و ارتقاء گفتمان‌های همبستگی میان مسلمانان، از مهم‌ترین مسیرهای تحق وحدت پایدار امت اسلامی است.