واکاوی مسئولیت های علمای جهان اسلام در استمرار اتحاد امت اسلامی براساس منابع اسلامی و تجارب معاصر

وحدت امت اسلامی یکی از اهداف بنیادین آموزه‌های قرآنی و سنت نبوی است، اما در دهه‌های اخیر، چالش‌های سیاسی، اعتقادی و فرهنگی استمرار آن را با موانع جدی مواجه کرده است. فقدان نقش‌آفرینی سازمان‌یافته علما، گسترش جریان‌های افراطی، سوءبرداشت‌های مردمی از تقریب و تعارض منافع دولت‌های اسلامی، ضرورت بازنگری در مسئولیت‌ها و سازوکارهای این قشر را دوچندان ساخته است. هدف این پژوهش، تبیین نقش و مسئولیت‌های چندبعدی علما در تحقق و تداوم وحدت و ارائه الگویی کارآمد برای مواجهه با چالش‌های مزبور است. روش تحقیق به‌صورت کیفی، با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای، منابع دینی (قرآن و حدیث) و تجارب تاریخی موفق و ناموفق وحدت‌گرایی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که مسئولیت‌های علما در چهار بُعد معرفتی–فکری، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی–رسانه‌ای قابل تلفیق است و تجربه‌هایی مانند دارالتقریب قاهره و مجمع تقریب تهران، موفقیت این رویکرد تلفیقی را تایید می‌کند. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که حضور راهبردی، مستمر و سازمان‌یافته علما، با اتکا به مدل تلفیقی و پشتیبانی سیاستی–آموزشی، می‌تواند ظرفیت عبور از موانع فرقه‌ای را فراهم آورد. کاربردهای این مطالعه شامل راهنمایی برای نهادهای دینی و بین‌المللی در سیاست‌گذاری وحدت، طراحی برنامه‌های آموزشی مشترک و توسعه دیپلماسی دینی است.