تحلیل الگوی نظارت بر واحدهای تولیدی با تاکید بر فاصله جغرافیایی و تعداد محصولات (مطالعه موردی: اداره کل استاندارد خراسان شمالی)

حفظ پوشش نظارتی یکسان برای واحدهای تولیدی پراکنده از مهم‌ترین چالش‌های سازمان‌های نظارتی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل الگوی نظارت اعمال‌شده توسط اداره کل استاندارد خراسان شمالی بر 217 واحد تولیدی استان، با تمرکز بر تاثیر دو متغیر کلیدی «فاصله جغرافیایی از مرکز استان» و «تعداد محصولات تولیدی» بر فراوانی نمونه‌برداری‌ها و تبیین ضرورت ایجاد نمایندگی‌های استانی است. این مطالعه در پی بررسی تاثیر محدودیت‌های لجستیکی ناشی از فاصله و ملاحظات ریسک ناشی از تنوع محصول بر تخصیص منابع نظارتی انجام شد. داده‌های واقعی فعالیت‌های نمونه‌برداری با استفاده از آزمون ناپارامتریک کروسکال-والیس تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که بین فاصله جغرافیایی و دفعات نمونه‌برداری رابطه معناداری وجود ندارد(h(3)=2.11, p-value=0.549)، که بر توازن جغرافیایی موجود در اجرای نظارت گواهی می‌دهد و لزوم ایجاد نمایندگی‌های محلی صرفاً بر اساس معیار فاصله را تایید نمی‌کند. در مقابل، رابطه تنوع محصولات با دفعات نمونه‌برداری کاملاً معنادار بود(h(2)=91.80, p-value=0.000)، که نشان می‌دهد تخصیص منابع نظارتی به شدت تحت تاثیر پیچیدگی و ریسک ناشی از تنوع تولید قرار دارد. این نتایج موید آن است که الگوی نظارتی موجود از نظر پوشش جغرافیایی اثربخش عمل کرده و تمرکز بر شاخص‌های ریسک‌محور نسبت به گسترش ساختار اداری بر مبنای فاصله، اولویت دارد.

analysis of the supervision pattern over production units with emphasis on geographical distance and product diversity (a case study: north khorasan provincial standards administration)

similarly, maintaining the same supervisory coverage for dispersed production units is considered one of the most important challenges for regulatory organizations. this research aims to analyze the supervision pattern implemented by the north khorasan provincial administration of standard over 217 production units in the province, focusing on the impact of two key variables— geographical distance from the provincial center and number of manufactured products —on the frequency of sampling and the justification for establishing provincial branches. this study sought to examine the effects of logistical constraints due to distance and risk considerations arising from product diversity on the allocation of supervisory resources. real data from sampling activities were analyzed using the non-parametric kruskal-wallis test. the findings revealed no significant relationship between geographical distance and sampling frequency (h(3)=2.11, p-value=0.549), indicating the existing geographical balance in supervision implementation and refuting the necessity of establishing local branches solely based on distance criteria. in contrast, the relationship between product diversity and sampling frequency was highly significant (h(2)=91.80, p-value=0.000), demonstrating that the allocation of supervisory resources is strongly influenced by the complexity and risk associated with production diversity. these results confirm that the current supervisory pattern is effective in terms of geographical coverage and that prioritizing risk-based indicators over expanding the administrative structure based on distance is more critical.