بهینه‌سازی مکانیابی و تخصیص ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از الگوریتم ژنتیک چندهدفه

مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهری از جمله مسائل حیاتی در برنامه‌ریزی خدمات اضطراری است که بر کاهش زمان واکنش، ارتقای پوشش خدمات و عدالت فضایی تاثیر مستقیم دارد. هدف این مقاله، ارائه مدلی چندهدفه برای بهینه‌سازی مکانیابی و تخصیص ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهرستان اردبیل با استفاده از الگوریتم ژنتیک چندهدفه (moga) است. مدل پژوهش دارای سه تابع هدف است: 1) حداقل‌سازی میانگین زمان پاسخگویی و 2) حداکثرسازی درصد جمعیت تحت پوشش در محدوده‌ی استاندارد شش دقیقه (مطابق دستورالعمل nfpa 1710) 3)کمینه‌سازی هزینه کل سرمایه‌گذاری سیستم ایستگاه‌ها. در این مطالعه، داده‌های واقعی شامل 7 ایستگاه فعال و جمعیت تقریبی 400،000 نفر مورد استفاده قرار گرفته است. مدل moga با در نظر گرفتن موقعیت‌های پیشنهادی برای 2 ایستگاه جدید و قیود جغرافیایی و عملیاتی، ساختار بهینه‌ای را ارائه کرد. نتایج نشان می‌دهد با افزودن این دو ایستگاه، میانگین زمان پاسخگویی از 6.2 دقیقه به 5.6 دقیقه کاهش یافته و درصد جمعیت تحت پوشش از 81درصد به 91درصد افزایش می‌یابد که بیانگر بهبود 7/9درصد در کارایی زمانی و 12درصد در پوشش خدماتی است. هرچند که هزینه سرمایه‌گذاری نسبت به وضعیت پایه حدود 18درصد افزایش نشان می دهد. این یافته‌ها بیانگر توان الگوریتم ژنتیک در حل مسائل مکانیابی چندهدفه با قیود واقعی شهری بوده و چارچوب مناسبی برای تصمیم‌گیری مدیران شهری و آتش‌نشانی فراهم می‌آورد.