بهینه‌سازی هوشمند مسیر فروشنده دوره‌گرد بین شهرهای ایران با الگوریتم ژنتیک و تابع برازش ترکیبی

در این پژوهش، مسئله کلاسیک فروشنده دوره‌گرد(tsp) برای 31 مرکز استان ایران به‌ عنوان یک مسئله بهینه‌سازی ترکیبی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف، یافتن کوتاه‌ترین مسیر ممکن برای بازدید از تمامی مراکز استان و بازگشت به نقطه آغازین است، به‌گونه‌ای که طول کل مسیر حداقل شود. برای حل این مسئله، از الگوریتم ژنتیک به‌عنوان یکی از روش‌های پرکاربرد در بهینه‌سازی فراابتکاری استفاده شده است. جهت ارتقای دقت، پایداری و همگرایی الگوریتم، یک تابع برازش ترکیبی طراحی گردیده که در آن از نرمال‌سازی داده‌ها و تابع نمایی برای کنترل بهتر مقادیر تطبیق استفاده شده است. داده‌های مربوط به فاصله جاده‌ای بین مراکز استان‌ها با دقت بالا از منابع رسمی و معتبر گردآوری و در قالب ماتریس فاصله متقارن مورد استفاده قرار گرفته‌اند. الگوریتم پیشنهادی در چندین اجرای مستقل مورد ارزیابی قرار گرفته و بهترین مسیر حاصل بر اساس کمینه‌سازی مجموع فواصل انتخاب شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که تابع برازش ترکیبی پیشنهادی موجب افزایش سرعت همگرایی و بهبود کیفیت مسیرهای نهایی در مقایسه با توابع برازش ساده‌تر می‌گردد. افزون بر این، تنوع جمعیت و جلوگیری از همگرایی زودرس در طول اجرای الگوریتم حفظ شده است. به طور کلی، روش ارائه‌شده نشان می‌دهد که استفاده از توابع برازش چندمعیاره در کنار الگوریتم‌های تکاملی می‌تواند رویکردی کارآمد برای حل مسائل مسیریابی پیچیده باشد. نتایج این تحقیق می‌تواند مبنایی برای توسعه مدل‌های هوشمندتر در برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، لجستیک و مسیریابی بین‌شهری در ایران قرار گیرد.