رویکرد درس‌پژوهی در آموزش شیمی آلی: مطالعه موردی فصل3 شیمی یازدهم «پوشاک، نیازی پایان‌ناپذیر»

پژوهش حاضر به تبیین و تحلیل کیفی کاربست رویکرد درس‌پژوهی به مثابه الگویی برای توسعه حرفه‌ای دانشجومعلم و بهبود فرآیند یاددهی یادگیری در آموزش مفاهیم بنیادین شیمی آلی می‌پردازد. این مطالعه که در قالب یک پژوهش کیفی از نوع مطالعه موردی انجام پذیرفته است، چرخه کامل درس‌پژوهی در واحد کارورزی دانشگاه فرهنگیان شامل طراحی، اجرا، ارزیابی و تامل را بر روی مبحث «پوشاک، نیازی پایان‌ناپذیر» از کتاب شیمی 2 به کار بسته است. جامعه پژوهش، 30 نفر از دانش‌آموزان پایه یازدهم تجربی در دبیرستان شاهد فاطمه زهرا رشت بودند که چالش‌های جدی و ضعف‌ در درک مفاهیم نیاز به مداخله آموزشی ویژه‌ای را ایجاب می‌کرد. واحد یادگیری بر اساس مبانی نظری یادگیری مشارکتی و دانش‌آموزمحوری طراحی و اجرا گردید. گردآوری داده‌ها مشاهده مشارکتی در حین اجرای تدریس و روایت‌ از تجارب زیسته صورت گرفت. یافته‌های حاصل از تحلیل مضمونی داده‌ها، نشانگر آن است که اجرای نظام‌مند درس‌پژوهی، نه تنها به ارتقای معنادار مشارکت فعال دانش‌آموزان و تعمیق درک مفهومی آنان از ساختارهای آلی و پلیمرها منجر شده، بلکه توانمندی حل مسئله و پیوند دانش نظری با کاربردهای روزمره را در ایشان تقویت نموده است. علاوه بر این، فرآیند تامل گروهی و بازنگری مستمر در شیوه‌های تدریس، نقش بسزایی در توسعه دانش رویکرد تدریس محتوا و شکل‌گیری هویت حرفه‌ای دانشجومعلم ایفا کرده است. نتایج این پژوهش، درس‌پژوهی را به عنوان یک راهبرد تحول‌آفرین و موثر برای ارتقای کیفیت آموزش شیمی و توانمندسازی معلمان در نظام آموزشی ایران معرفی می‌کند.

lesson study approach in teaching organic chemistry: case study of chapter 3 of 11th chemistry 'clothing, an endless necessity'

this research aims to explain and qualitatively analyze the application of the lessonstudy approach as a model for the professional development of student teachers and theimprovement of the teaching-learning process in fundamental organic chemistryconcepts. conducted as a qualitative case study, this research applied the completelesson study cycle—including design, implementation, evaluation, and reflection—within the practicum unit of farhangian university, focusing on the topic 'clothing: anendless necessity' from chemistry 2 textbook (11th grade chemistry). the researchpopulation consisted of 30 11th-grade science-track students at shahed fatemeh zahrahigh school in rasht, whose serious challenges and weaknesses in conceptualunderstanding necessitated a specific educational intervention. the learning unit wasdesigned and implemented based on the theoretical foundations of cooperative learningand student-centered instruction. data collection involved participant observationduring the teaching execution and narratives of lived experiences. the findings, derivedfrom thematic analysis, indicate that the systematic implementation of lesson study notonly led to a significant increase in active student participation and a deeper conceptualunderstanding of organic structures and polymers but also enhanced their problemsolving abilities and the connection of theoretical knowledge to everyday applications.furthermore, the process of collaborative reflection and continuous revision of teachingmethods played a crucial role in developing the student teacher's pedagogical contentknowledge and shaping their professional identity. the results of this study establishlesson study as a transformative and effective strategy for improving the quality ofchemistry education and empowering teachers within the iranian educational system.