مقایسه اثربخشی آزمایشگاه‌های مجازی و حضوری در آموزش واکنش های شیمیایی ساده و نگهداری یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آزمایشگاه مجازی در آموزش واکنش‌های شیمیایی ساده و مقایسه آن با آزمایش حضوری در میزان نگهداری یادگیری انجام شده است. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه‌های دهم تا دوازدهم رشته علوم تجربی دبیرستان دخترانه دانشگاه زابل در سال تحصیلی 1404–1403 بود. نمونه‌ای 51 نفره با روش در‌دسترس داوطلبانه انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته با چهار گویه در مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شد که مولفه‌های درک مفاهیم علمی، نگهداری یادگیری، انگیزه و علاقه‌مندی، و تجربیات عملی و اجتماعی را سنجید. روایی ابزار با نظر 7 نفر از دبیران شیمی تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 83/0 محاسبه گردید. تحلیل داده‌ها با آزمون t تک‌نمونه‌ای و نرم‌افزار spss انجام گرفت. نتایج نشان داد آزمایشگاه مجازی در مولفه درک مفاهیم علمی (میانگین18/4) عملکرد مطلوبی داشته، اما در نگهداری یادگیری (36/3)، انگیزه و علاقه‌مندی (58/2) و تجربیات عملی و اجتماعی (32/2) ضعیف‌تر عمل کرده است. استفاده تلفیقی از آزمایشگاه مجازی برای آموزش مفاهیم نظری و آزمایش حضوری برای تقویت یادگیری عملی، انگیزشی و اجتماعی به‌عنوان راهکاری موثر در آموزش شیمی پیشنهاد می‌شود.

“comparing the effectiveness of virtual and in-person laboratories in teaching simple chemical reactions and learning retention”

this study investigates the effectiveness of virtual laboratories in teaching simplechemical reactions and compares their impact on learning retention with in-personlaboratory experiences. the participants were 51 female students in grades 10 to 12,majoring in experimental sciences at the girls’ high school of the university of zabol,during the 1403–1404 academic year. data were collected using a researcher-designedquestionnaire consisting of four items rated on a five-point likert scale, measuringscientific concept comprehension, learning retention, motivation and interest, andpractical-social experiences. content validity was confirmed by seven chemistryteachers, and reliability was calculated using cronbach’s alpha (α = 0.83). data analysiswas performed using one-sample t-tests in spss. results indicated that virtuallaboratories were highly effective in enhancing conceptual understanding (mean =4.18), but less effective in supporting long-term learning retention (mean = 3.36),increasing motivation and interest (mean = 2.58), and replicating practical-socialexperiences (mean = 2.32). these findings suggest that, while virtual labs are beneficialfor theoretical instruction, they may fall short in fostering deeper engagement andhands-on skills. a blended instructional approach—utilizing virtual laboratories forconceptual learning and in-person laboratories for practical reinforcement—isrecommended to optimize chemistry education outcomes.