بررسی نشانه‌های علاقه شناختی به منظور افزایش مشارکت و یادگیری دانش‌آموزان در آموزش شیمی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر و کاربرد نشانه‌های علاقه شناختی به‌عنوان یک راهبرد مبتنی بر شواهد، برای ارتقای تعامل دانش‌آموزان، تحریک کنجکاوی و بهبود کیفیت یادگیری در آموزش درس شیمی صورت گرفت. این تحقیق به روش مرور نظام‌مند انجام شد. مقالات مرتبط با کلیدواژه‌های «علاقه شناختی» و «آموزش» که در بازه زمانی 2001 تا 2025 منتشر شده بودند، از پایگاه‌های معتبر علمی جستجو، انتخاب و تحلیل شدند. تحلیل مقالات منتخب نشان داد که نشانه‌های علاقه شناختی از جمله پرسش‌های انگیزشی، معماها، تعارضات شناختی، و مثال‌هایی مرتبط با دنیای واقعی، با فعال‌سازی مسیرهای عصبی مرتبط با پاداش در مغز، باعث آزادسازی دوپامین شده و انگیزش درونی و تداوم یادگیری را تقویت می‌کنند. این نشانه‌ها در دو دسته کلی عاطفی (مانند تعامل همدلانه معلم) و شناختی (شامل سازمان‌دهی محتوای درسی و ارائه مثال‌های کاربردی) طبقه‌بندی می‌شوند. ادغام راهبردی این نشانه‌ها در آموزش شیمی، به‌ویژه با تاکید بر پیوند مفاهیم علمی به زندگی واقعی و انجام فعالیت‌های عملی، نقشی حیاتی در کاهش بی‌علاقگی دانش‌آموزان و بهبود مشارکت فعال آنان دارد. استفاده هدفمند از نشانه‌های علاقه شناختی به معلمان شیمی امکان می‌دهد کلاس‌های درسی خود را از یک محیط مبتنی بر انتقال صرف اطلاعات، به فضایی مملو از کاوشگری و تفکر فعال تبدیل کنند. این تغییر رویکرد، نه تنها نقش معلم را به یک طراح تجربه یادگیری ارتقا می‌دهد، بلکه همچنین زمینه‌ساز ایجاد کلاس‌های کنجکاوی‌محوری می‌شود که در آن دانش‌آموزان نقش سازندگان فعال دانش را ایفا می‌کنند و فرآیند یادگیری عمیق و پایدار را تجربه می‌کنند.

study of cognitive interest cues to enhance student participation and learning in chemistry education

the present research aimed to investigate the impact and application of cognitive interestcues as an evidence-based strategy for enhancing student interaction, stimulating curiosity,and improving the quality of learning in chemistry education. this study was conductedthrough a systematic review. relevant articles containing the keywords “cognitive interest”and “education,” published between 2001 and 2025, were searched, selected, and analyzedfrom reputable scientific databases. the analysis of the selected articles revealed thatcognitive interest cues, such as motivational questions, puzzles, cognitive conflicts, and realworld examples, activate neural pathways related to reward in the brain, leading to dopaminerelease and strengthening intrinsic motivation and sustained learning. these indicators arecategorized into two main groups: emotional (such as empathetic interaction by the teacher)and cognitive (including the organization of curricular content and the presentation ofpractical examples). strategically integrating these cues into chemistry education,particularly by emphasizing the connection between scientific concepts and real life andengaging in hands-on activities, plays a crucial role in reducing student disinterest andimproving their active participation. purposeful use of cognitive interest cues allowschemistry teachers to transform their classrooms from mere information transmissionenvironments into spaces rich in exploration and active thinking. this shift not only elevatesthe teacher’s role to that of a learning experience designer but also fosters the creation ofcuriosity-driven classrooms where students play the role of active knowledge builders andexperience deep and lasting learning.