تحلیل محتوای فعالیت‌های «با هم بیندیشیم» کتب شیمی دوره دوم متوسطه براساس مولفه‌های یادگیری پژوهش‌محور در محیط ساختن‌گرا

پژوهش حاضر با هدف بررسی محتوای فعالیت‌های «با هم بیندیشیم» کتب شیمی متوسطه دوم براساس مولفه‌های یادگیری پژوهش محور در محیط ساختن‌گرا صورت گرفته است. به همین منظور از روش تحلیل محتوای کیفی و کمی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی فعالیت‌های «با هم بیندیشیم» موجود در کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه است، که کل آن به عنوان نمونه پژوهش در نظر گرفته شده است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، یک چک‌لیست محقق‌ساخته است که بر اساس مولفه‌های یادگیری پژوهش‌محور در محیط ساختن‌گرا طراحی شده است. روایی محتوایی و پایایی ابزار پژوهش به ترتیب با استفاده از صاحب‌نظران آموزش شیمی با میانگین امتیاز 25/8 و روش اسکات با مقدار 76 درصد بررسی و تایید گردید. نتایج کیفی این پژوهش نشان می‌دهد در مجموع، فعالیت‌های «با هم بیندیشیم» کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه از میان مولفه‌های یادگیری پژوهش‌محور در محیط ساختن‌گرا، توانایی ایجاد فضای «پرسشگری» و «کاوش» و «بسط» را دارد اما از تحقق چرخه کامل یادگیری پژوهش‌محور در مولفه‌ «ارزیابی» ناتوان است. نتایج کمی نیز موید این نتیجه است که تنها 2/32% از کل فعالیت‌های «باهم بیندیشیم» در کتاب‌های شیمی دوره دوم متوسطه دارای نشانه‌های مستدل از مولفه‌های یادگیری پژوهش‌محور در محیط ساختن‌گرا بوده‌اند و توزیع مولفه‌ها میان پایه‌ها نامتوازن است. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای اصلاح محتوای درسی و تقویت سیاست‌های آموزشی با هدف پرورش مهارت‌های پژوهشی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان باشد.

content analysis of the «let’s think together» activities in upper secondary school chemistry textbooks based on the components of inquiry-based learning within a constructivist environment

the present study was conducted with the aim of examining the content of the «let’sthink together» activities in upper secondary school chemistry textbooks based on thecomponents of inquiry-based learning within a constructivist environment. to this end,both qualitative and quantitative content analysis methods were employed. thestatistical population of the study comprised all «let’s think together» activitiesincluded in the chemistry textbooks of the upper secondary school cycle, with the entireset considered as the research sample. the data collection instrument was a researcherdeveloped checklist designed in accordance with the components of inquiry-basedlearning in a constructivist framework. the content validity and reliability of theinstrument were evaluated and confirmed, respectively, by chemistry education expertswith an average rating of 8.25 and by scott’s method with a coefficient of 76%. thequalitative findings of this study indicate that, overall, the “let’s think together”activities in upper secondary school chemistry textbooks demonstrate the capacity tofoster the components of questioning, exploration, and elaboration within inquiry-basedlearning in a constructivist environment. however, they fall short of completing the fullcycle of inquiry-based learning, particularly with respect to the component ofevaluation. the quantitative results further support this conclusion, showing that only32.2% of all «let’s think together» activities in the upper secondary chemistrytextbooks contained explicit indicators of inquiry-based learning components in aconstructivist environment, with an uneven distribution of these components acrossdifferent grade levels. these findings can serve as a foundation for revising textbookcontent and strengthening educational policies aimed at cultivating students’ researchskills and critical thinking abilities.