نقش آموزش شیمی در ارتقای سواد زیست محیطی، مروری بر مطالعات موردی در کشورهای هلند و فنلاند در قیاس با ایران با محوریت ارزیابی چرخه عمر و توسعه پایدار

در دهه‌های اخیر، آموزش شیمی با هدف پرورش شهروندان آگاه و مسئول نسبت به محیط‌زیست، به سوی تلفیق اصول شیمی سبز و تفکر سیستمی حرکت کرده است. یکی از رویکردهای کلیدی در این مسیر، به‌کارگیری ارزیابی چرخه عمر به‌عنوان ابزار یادگیری برای درک ارتباط میان علم، جامعه و پایداری است. این پژوهش مروری با هدف بررسی روش‌ها و نتایج اجرای آموزش مبتنی بر ارزیابی چرخه عمر در سطح دبیرستان انجام شده است. بدین منظور، مطالعات انجام‌شده در کشورهای فنلاند و هلند که به آموزش عملی ارزیابی چرخه عمر در کلاس‌های شیمی پرداخته‌اند، تحلیل و مقایسه گردیدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که به‌کارگیری فعالیت‌های مبتنی بر چرخه عمر موجب ارتقای تفکر تحلیلی شیمی سبز، درک عمیق‌تر مفاهیم زیست‌محیطی و افزایش احساس مسئولیت دانش‌آموزان در قبال اثرات شیمی بر جامعه شده است. در ایران، هرچند مفاهیم ارزیابی چرخه عمر برای نخستین‌بار در کتاب شیمی پایه یازدهم معرفی شده‌ است، اما هنوز پژوهش‌های میدانی و برنامه‌ریزی آموزشی کافی در این زمینه وجود ندارد. این مقاله با تبیین تجارب موفق جهانی، پیشنهادهایی برای ادغام موثر ارزیابی چرخه عمر در آموزش شیمی مدارس ایران ارائه می‌دهد تا گامی در جهت تربیت نسل آینده نگر و آگاه نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی علم شیمی باشد.

the role of chemistry education in promoting environmental literacy, a review of case studies focusing on life cycle assessment and sustainable development

in recent decades, chemistry education has moved towards integrating the principles ofgreen chemistry and systems thinking with the aim of cultivating environmentally awareand responsible citizens. one of the key approaches in this direction is the use of life cycleassessment as a learning tool to understand the relationship between science, society andsustainability. this review study aimed to investigate the methods and results ofimplementing life cycle assessment-based education at the high school level. to this end,studies conducted in finland and the netherlands that have addressed practical life cycleassessment education in chemistry classes were analyzed and compared. the findings showthat the use of life cycle-based activities has promoted analytical thinking in greenchemistry, a deeper understanding of environmental concepts and an increased sense ofresponsibility among students for the effects of chemistry on society. in iran, although theconcepts of life cycle assessment were first introduced in the 11th grade chemistry textbook,there is still a lack of field research and educational planning in this field. by explainingsuccessful global experiences, this article offers suggestions for effectively integrating lifecycle assessment into chemistry education in iranian schools, as a step towards educating aforward-looking generation aware of the environmental consequences of chemistry