مروری بر کاربرد واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در آموزش شیمی

در سال‌های اخیر، فناوری‌های واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به‌عنوان ابزارهای نوآورانه برای غلبه بر چالش‌های آموزش شیمی مورد توجه گسترده قرار گرفته‌اند. هدف این مقاله مرور و تحلیل پژوهش‌های منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 درباره کاربرد واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در آموزش شیمی است. روش پژوهش مبتنی بر مرور توصیفی– تحلیلی بوده و از میان بیش از 80 مقاله شناسایی‌شده، 17 مطالعه شاخص انتخاب و بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که واقعیت مجازی به‌ویژه در ایجاد آزمایشگاه‌های ایمن و دسترس‌پذیر و شبیه‌سازی ابزارهای تخصصی موثر بوده، در حالی‌که واقعیت افزوده بیش از همه در تجسم مفاهیم انتزاعی، کاهش بار شناختی و تقویت تعامل دانشجویان کاربرد داشته است. علاوه بر این، ترکیب این فناوری‌ها با رویکردهای یادگیری فعال مانند آموزش بازی‌محور یا یادگیری از همتایان، انگیزه و مشارکت یادگیرندگان را افزایش داده است. مرور حاضر بر اهمیت طراحی آموزشی مناسب، پشتیبانی فنی و سنجش چندبعدی یادگیری تاکید می‌کند و نشان می‌دهد که واقعیت مجازی و واقعیت افزوده نه جایگزین کامل روش‌های سنتی، بلکه مکمل‌هایی ارزشمند برای ارتقای کیفیت آموزش شیمی هستند.

a review of the application of virtual reality and augmented reality in chemistry education

in recent years, virtual reality and augmented reality technologies have received widespreadattention as innovative tools to overcome challenges in chemistry education. the aim of thisarticle is to review and analyze research published between 2020 and 2025 on the applicationof virtual reality and augmented reality in chemistry education. the research method wasbased on a descriptive-analytical review, and from more than 80 identified articles, 17 keystudies were selected and reviewed. the findings show that virtual reality has beenparticularly effective in creating safe and accessible laboratories and simulating specializedtools, while augmented reality has been most effective in visualizing abstract concepts,reducing cognitive load, and enhancing student engagement. in addition, combining thesetechnologies with active learning approaches such as game-based or peer learning hasincreased learner motivation and participation. the present review emphasizes theimportance of clear instructional design, technical support, and multidimensionalassessment of learning, and shows that virtual reality and augmented reality are not completesubstitutes for traditional methods, but rather valuable complements for improving thequality of chemistry education.