بازی وار سازی آموزش شیمی در دوره متوسطه اول با محوریت حل مشکلات زیست‌محیطی ایران

بازی‌سازی به‌عنوان یک روش جدید در آموزش علوم تجربی، توانسته است با بهره‌گیری از عناصر جذاب بازی، انگیزه، مشارکت و یادگیری معنادار دانش‌آموزان را افزایش دهد. در این مقاله، با مرور روایی یافته‌های پژوهشی داخلی و بین‌المللی، اثربخشی نقش بازی‌وارسازی در آموزش شیمی دوره متوسطه اول با محوریت مشکلات زیست‌محیطی ایران بررسی می‌شود. هدف، طراحی فعالیت‌های آموزشی مبتنی بر عناصر بازی (حل مسئله، امتیاز، نقش‌آفرینی) و روایت‌های مرتبط با مسائلی مانند کم‌آبی، آلودگی هوا و فرسایش خاک است تا دانش‌آموزان مفاهیم شیمیایی را در بستر مسائل واقعی تجربه کنند. با تکیه‌بر چارچوب نظری خودتعیین‌گری و مدل mda ، فعالیت‌های تعاملی طراحی و اجرا شدند که هم‌زمان نیازهای شناختی و انگیزشی یادگیرندگان را هدف قرار می‌دادند. نتایج نشان داد بازی‌وارسازی نه‌تنها درک مفهومی شیمی را به‌طور معناداری بهبود می‌بخشد، بلکه انگیزه، مشارکت فعال و حس مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی را نیز افزایش می‌دهد. دانش‌آموزان با شبیه‌سازی راهکارهای شیمیایی برای بحران‌های محیطی، خود را به‌عنوان کنشگران تغییر در جامعه تجربه کردند. این رویکرد به‌عنوان راهبردی عملی، مقرون‌به‌صرفه و قابل‌تعمیم در نظام آموزشی کشور پیشنهاد می‌شود. این مقاله الگوهای عملی، مدل‌های آموزشی موثر و پیشنهادهایی برای طراحی فعالیت‌های بازی‌وار در کلاس‌های شیمی ارائه می‌دهد.

gamification of chemistry education in junior high school with a focus on solving iran's environmental problems

gamification, as an innovative approach in science education, has demonstratedsignificant potential in enhancing students’ motivation, engagement, and meaningfullearning through the integration of game elements. this article examines theeffectiveness of gamification in teaching chemistry at the junior secondary level, with aspecific focus on addressing iran’s environmental challenges. the study aims to designinstructional activities grounded in game mechanics such as problem-solving, scoring,and role-playing intertwined with real-world environmental narratives including waterscarcity, air pollution, and soil erosion, enabling students to experience chemicalconcepts within authentic contexts. drawing upon the theoretical frameworks of selfdetermination theory and the mda (mechanics-dynamics-aesthetics) model,interactive learning experiences were developed to simultaneously address learners’cognitive and motivational needs. findings indicate that gamification not onlysignificantly improves conceptual understanding of chemistry but also fosters intrinsicmotivation, active participation, and a sense of environmental responsibility. bysimulating chemical solutions to ecological crises, students perceived themselves asagents of change within their communities. this approach is proposed as a practical,cost-effective, and scalable strategy for iran’s educational system. the article furtherprovides actionable models, effective pedagogical frameworks, and designrecommendations for implementing gamified activities in chemistry classrooms