تحلیل نقش تفکر انتقادی و خلاقیت در آموزش مفاهیم شیمی و راهکارهای پرورش آن‌ها

در عصر دانش‌محور امروز، آموزش علوم، به‌ویژه شیمی، باید از سطح انتقال محفوظات فراتر رفته و به بستری برای پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت در یادگیرندگان تبدیل شود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش این دو مولفه در یادگیری مفاهیم شیمی و بررسی راهکارهای نظری و عملی برای پرورش آن‌ها در محیط‌های آموزشی است. این پژوهش از نوع کیفی و بر پایه‌ی تحلیل مفهومی و مرور نظام‌مند منابع علمی انجام شده است. در این راستا، دیدگاه‌های نظریه‌پردازان تعلیم و تربیت، یافته‌های پژوهش‌های اخیر در زمینه‌ی آموزش شیمی، و الگوهای نوین یادگیری فعال مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفکر انتقادی و خلاقیت، زیربنای درک عمیق مفاهیم انتزاعی و افزایش توانایی حل مسئله در شیمی هستند. همچنین، راهبردهایی مانند یادگیری مبتنی بر مسئله، آزمایش‌های اکتشافی، گفت‌وگوی سقراطی و تکالیف بازتابی موثر شناخته شدند. نتایج پیشنهادی می‌تواند معلمان و طراحان برنامه درسی را در ایجاد محیط‌های یادگیری فعال و توسعه مهارت‌های شناختی راهنمایی کند.

analyzing the role of critical thinking and creativity in teaching chemistry concepts and strategies for their development

in today’s knowledge-based era, science education—particularly chemistry—must movebeyond the mere transmission of factual knowledge and evolve into a platform for fosteringcritical thinking and creativity among learners. the present qualitative study aims to analyzethe role of these two constructs in learning chemistry concepts and to examine boththeoretical and practical strategies for their enhancement in educational settings. thisresearch is based on conceptual analysis and a systematic review of scientific literature.accordingly, the study explores educational theories, recent research findings in chemistryeducation, and contemporary models of active learning. the results indicate that criticalthinking and creativity underpin deep understanding of abstract concepts and enhanceproblem-solving skills in chemistry. furthermore, approaches such as problem-basedlearning, exploratory experiments, socratic dialogue, and reflective assignments wereeffective. the results offer practical guidance for teachers and curriculum designers to createactive learning environments that promote cognitive skills.