تحلیل رابطه‌ی تربیت سیاسی با تربیت دینی درآموزش الهیات از دیدگاه حکمت متعالیه ملاصدرا

این مقاله به بررسی نسبت تربیت سیاسی و تربیت دینی در آموزش الهیات از منظر حکمت متعالیه ملاصدرا می‌پردازد. بر اساس این دیدگاه، مربیان الهیاتِ تربیت‌یافته در سنت صدرایی، نقش حکیمان عملی را ایفا می‌کنند و با بهره‌گیری از حکمت متعالیه، متربیان را به تامل فلسفی درباره‌ی زیست سیاسی خود دعوت می‌نمایند. هدف آن است که تربیت دینی و سیاسی را در قالبی متعالیه و وحدت‌یافته بازخوانی کرده و نشان داده شود که چگونه می‌توان سیاست را از سطح منافع ملی و بازی‌های قدرت به سطحی از حکمت عملی ارتقاء داد که در خدمت سعادت دنیوی و اخروی باشد. مقاله با رویکرد کیفی و روش توصیفی تحلیلی، به واکاوی مفاهیم انتزاعی تربیت دینی، تربیت سیاسی و حکمت متعالیه می‌پردازد و آن‌ها را در بستر آموزش الهیات بازتعریف می‌کند. در این چارچوب، دو مسئله‌ی بنیادین مورد تامل قرار می‌گیرد: نخست، نسبت سیاست با سعادت در دو ساحت دنیا و آخرت؛ دوم، امکان جهت‌دهی علوم سیاسی (به‌مثابه علوم معامله‌ای) به سوی هدف نهایی تربیت دینی یعنی قرب الهی، همچون علوم مکاشفه‌ای. از منظر ملاصدرا، تحقق وحدت میان عقل عملی (سیاست) و عقل نظری (حکمت) تنها از طریق کمال عقل ممکن است. بنابراین، ترویج تفکر متعالیه نه‌تنها راهی برای ادغام واقعی سیاست و حکمت است، بلکه می‌تواند به مثابه خیری عمومی، زمینه‌ساز رهایی از تعصبات و باورهای نادرست و گشودن افق‌هایی نو در تربیت الهیاتی باشد.