آسیب‌شناسی شکاف معنایی خانواده و مدرسه در تربیت دینی کودکان ابتدایی: یک سنتزپژوهی

پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی شکاف معنایی میان خانواده و مدرسه در تربیت دینی کودکان ابتدایی و ارائه راهکارهای کاهش این شکاف انجام شده است. تربیت دینی در سال‌های اخیر با چالش‌هایی مواجه شده که بخش عمده آن ناشی از ناهماهنگی میان معنا، ارزش‌ها و شیوه‌های تربیتی دو نهاد اصلی یعنی خانه و مدرسه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش سنتزپژوهی، به تحلیل 35 منبع علمی منتخب از میان 70 منبع اولیه منتشر‌شده در بازه زمانی 1390 تا 1404 پرداخته است. به منظور تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری استفاده شد که 7 مولفه اصلی(مضمون) و 33 مولفه فرعی(مقولات) به دست آمد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شکاف معنایی در سه سطح محتوایی، روش‌شناختی و هویتی–ارزشی بروز می‌یابد و پیامدهایی چون ابهام معنایی، دوگانگی رفتاری، مقاومت در برابر آموزه‌های رسمی و کاهش تعلق دینی را به دنبال دارد. نتایج همچنین نشان داد که خانواده بیشتر از مسیر تجربه زیسته، رابطه عاطفی و الگوپذیری معنای دینی را منتقل می‌کند، در حالی‌که مدرسه عمدتاً به آموزش رسمی، حفظ‌محوری و ارائه محتوای غیرتجربی متکی است. بر این اساس، راهکارهایی همچون تقویت تعامل خانه و مدرسه، بازنگری برنامه درسی، توانمندسازی معلمان در تربیت معنایی، حمایت از خانواده و طراحی الگوهای بومی مشارکتی می‌تواند به کاهش شکاف معنایی و ارتقای کیفیت تربیت دینی کمک کند. نتیجه‌گیری نهایی پژوهش نشان می‌دهد که هماهنگی میان نهادهای تربیتی و حرکت از انتقال صرف محتوا به سمت تجربه و معناسازی مشترک، شرط اساسی اثربخشی تربیت دینی در دوره ابتدایی است.