آسیب شناسی میدانی آموزش مفاهیم اعتقادی در پایه هشتم و ارائه الگوی بهبود تدریس

آموزش مفاهیم اعتقادی در دوره متوسطه اول، به‌ویژه در پایه هشتم، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری فهم دینی و نگرش اعتقادی دانش‌آموزان دارد. با این حال، تجربه‌های میدانی کلاس درس نشان می‌دهد که این آموزش‌ها در عمل همواره به فهم عمیق و منسجم منجر نمی‌شود و گاه با شکل‌گیری برداشت‌های سطحی، ناقص یا شبهه‌دار همراه است. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی میدانی آموزش مفاهیم اعتقادی در پایه هشتم و ارائه الگویی برای بهبود تدریس انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی است. میدان پژوهش یک کلاس 30 نفره پایه هشتم در مدرسه غیرانتفاعی پسرانه ولیعصر (عج) فرخ‌شهر است. داده‌ها از طریق مشاهده آموزشی کلاس، بررسی فعالیت‌های کلاسی و پرسش‌نامه سناریومحورِ متناسب با محتوای سه درس «روزی که اسلام کامل شد»، «نردبان آسمان» و «یک فرصت طلایی» گردآوری شد. تحلیل پاسخ‌ها نشان داد که بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان در فهم مفاهیم اعتقادی با خطاهای حفظی، برداشت‌های ناقص، آمیختگی مفاهیم با باورهای غیرآموزشی و ناتوانی در کاربرد مفاهیم در موقعیت‌های جدید مواجه هستند. همچنین مشخص شد که شیوه تدریس توضیح‌محور و سنتی، در شکل‌گیری این الگوهای فهم نقش موثری دارد. بر اساس یافته‌های میدانی، در پایان پژوهش الگویی برای بهبود تدریس مفاهیم اعتقادی ارائه شد که بر شناسایی پیش‌فهم‌های دانش‌آموزان، تفکیک دقیق مفاهیم و تقویت کاربردپذیری آموزش تاکید دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند برای معلمان دین و زندگی در ارتقای کیفیت آموزش مفاهیم اعتقادی در پایه هشتم سودمند باشد.