بررسی اثربخشی راهبردهای تدریس فعال در آموزش مفهوم اسراف: تجربه‌ای از درس هدیه‌های آسمان دوره ابتدایی

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی راهبردهای تدریس فعال در آموزش مفهوم اسراف به دانش‌آموزان پایۀ پنجم ابتدایی در حوزۀ درس هدیه‌های آسمان بود. پژوهش حاضر به روش کیفی و با رویکرد اقدام‌پژوهی انجام شد و شرکت‌کنندگان آن را 22 دانش‌آموز تشکیل می‌دادند. راهبردهای به‌کار گرفته‌شده شامل داستان‌گویی موقعیت‌محور، بازی‌های آموزشی (مانند مدیر مصرف و قهرمان صرفه‌جویی)، فعالیت گروهی، ایفای نقش و مشاهده مستقیم بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، یادداشت‌برداری میدانی و بازخورد شفاهی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که استفاده از این راهبردها موجب تعمیق درک مفهومی از اسراف، گسترش مصادیق شناسایی‌شده توسط فراگیران، افزایش مشارکت فعال در فرایند یادگیری و تغییر ملموس رفتار به سمت مصرف بهینۀ منابع شد. همچنین، تقویت مهارت‌های استدلال اخلاقی و کار گروهی در میان دانش‌آموزان مشهود بود. در نتیجه، به‌کارگیری راهبردهای تدریس فعال در آموزش مفاهیم ارزشی-اخلاقی مانند اسراف، نه تنها یادگیری را پایدارتر می‌کند، بلکه زمینۀ انتقال آن به عرصۀ نگرش و رفتار روزمره را فراهم می‌سازد. این یافته‌ها بر ضرورت بازاندیشی در الگوهای سنتی آموزش معارف اسلامی و تلفیق رویکردهای فعال و تجربه‌محور در برنامۀ درسی تاکید دارند.