آسیب‌شناسی الگوی جهانی در آموزش محتوای معارف اسلامی؛ مطالعه موردی تولید «تشکیک راهبردی» در متون مرجع غرب

آموزش الهیات و معارف اسلامی در سطح جهانی، به‌ویژه در موضوعات تاریخی و تمدنی، نیازمند ارزیابی انتقادی و دقیق از الگوها و منابع مرجع است. آثار برجسته‌ترین اسلام‌شناسان قرن بیستم، به دلیل گستردگی انتشار و تاثیرگذاری بر سرفصل‌های دانشگاهی، عملاً به یک الگوی جهانی در آموزش محتوای تاریخ صدر اسلام تبدیل شده‌اند. این منابع، که در پی موج تغییر نگرش‌ها و با ادعای گفت‌وگوی جهانی نگاشته شده‌اند، تلاش کرده‌اند تصویری منصفانه‌تر از شخصیت پیامبر اسلام (ص) ارائه دهند. پژوهش حاضر، با استفاده از روش نقد توصیفی-تحلیلی، به ارزیابی رویکرد یکی از این اسلام‌شناسان (مونتگمری وات) می‌پردازد تا مشخص سازد که این الگوی جهانی تا چه حد برای آموزش عینی معارف اسلامی قابل اعتماد است. مطالعات نشان می‌دهد که گرچه این قلم در مقایسه با تصویرپردازی‌های سنتی مسیحیان، ملایم‌تر است، اما این رویکرد در اظهارات وی به تولید یک تشکیک پنهان و استراتژیک در ذهن خواننده می‌انجامد. این تشکیک معرفتی، که ریشه در ضرورت ناخودآگاه حفظ چهارچوب‌های هویتی غرب دارد، باعث می‌شود که این الگوی جهانی، یک آسیب‌شناسی جدی برای آموزش محتوای الهیات و معارف اسلامی محسوب شود. این مقاله نشان می‌دهد که چگونه الگوهای مرجع جهانی، با وجود ظاهر بی‌طرفانه، در عمل از انتقال عینی و کامل معارف دینی به نظام آموزشی ناتوان هستند.