نقش آموزش معارف دینی در مصونیت شناختی جامعه

مصونیت شناختی به عنوان قابلیت تشخیص، تحلیل و مقاومت در برابر اندیشه‌ها و گفتمان‌های مخرب، یک ضرورت حیاتی برای جامعه امروز ایران است. این پژوهش با هدف تبیین نقش آموزش معارف دینی در تقویت این مصونیت، با تاکید بر جایگاه محوری معلمان و دانشجو معلمان انجام شد. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای از منابع معتبر فارسی و غیرفارسی بود. یافته‌ها نشان داد آموزش معارف دینی از طریق سه سازه محتوایی (نظام معنابخش)، روشی (فعال و پرسش‌محور) و مربی‌محور (معلم الگو) می‌تواند ابعاد پنج‌گانه مصونیت شناختی (تشخیصی، تحلیلی، مقاومتی، تاب‌آوری و تولیدی) را تقویت کند. با این حال، شکاف‌های عمیقی میان این ظرفیت نظری و وضعیت موجود وجود دارد که شامل ضعف در پرورش مهارت‌های تفکر عالی، عدم ارتباط با مسائل روز، چالش در تربیت نیروی انسانی متخصص و وجود تناقض در فضای پرسشگری است. نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که تحقق نقش مصونیت‌بخشی آموزش معارف دینی، نیازمند یک تحول پارادایمی و بازمهندسی برنامه درسی تربیت معلم، نهادسازی پشتیبان، اصلاح نظام جذب و ارتقای مربیان و مهم‌تر از همه، ایجاد فضای امن برای پرسشگری است. سرمایه‌گذاری روی تربیت معلمانی با مصونیت شناختی بالا و مجهز به روش‌های نوین، یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای سلامت فکری و انسجام هویتی نسل‌های آینده به شمار می‌آید.