تبیین الگوی مفهومی تحول ادراکی و اجرای عملی مولفه‌های تربیت اخلاقی در برنامه‌ریزی درسی معلمان دوره ابتدایی: مطالعه‌ای کیفی مبتنی بر رویکرد نظریه داده‌بنیاد

هدف این پژوهش، تبیین الگوی مفهومی تحول ادراکی و اجرای عملی مولفه‌های تربیت اخلاقی در برنامه‌ریزی درسی معلمان دوره ابتدایی بود. با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی در شکل‌دهی شخصیت، مهارت‌های اجتماعی و هویت فرهنگی دانش‌آموزان، این مطالعه با رویکرد کیفی و نظریه داده‌بنیاد انجام شد تا فرآیند ادراک و اجرای تربیت اخلاقی توسط معلمان به صورت عمیق و چندبعدی تحلیل شود. جامعه آماری شامل معلمان دوره ابتدایی شهر اردبیل بود و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهدات غیرمستقیم و یادداشت‌های میدانی جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که تربیت اخلاقی فرآیندی پویا، تعاملی و تجربه‌محور است که در آن معلم، به عنوان الگویی زنده و هدایتگر فعال، نقش کلیدی در شکل‌دهی رفتارهای اخلاقی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. تجربه‌های عملی، فعالیت‌های گروهی، بازی‌های مشارکتی و روایت‌های بومی، یادگیری اخلاقی را معنادار، ملموس و ماندگار می‌سازد. علاوه بر این، ایجاد فضای عاطفی و اجتماعی امن، بازاندیشی حرفه‌ای معلمان، هماهنگی خانواده و مدرسه و بهره‌گیری از شیوه‌های ارزشیابی تلفیقی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تثبیت و ارتقای رفتارهای اخلاقی دارد. الگوی مفهومی استخراج شده، مجموعه‌ای از مولفه‌های تربیت اخلاقی را در یک شبکه تعاملی نمایش می‌دهد که تحول ادراکی و اجرای عملی تربیت اخلاقی را ممکن می‌سازد. این مطالعه، چارچوبی کاربردی و الهام‌بخش برای طراحی برنامه‌های درسی، ارتقای شیوه‌های آموزش و توانمندسازی حرفه‌ای معلمان فراهم می‌آورد و مسیر توسعه آموزش اخلاقی در دوره ابتدایی را روشن می‌سازد.