تطبیق تبیین و تحلیل فلسفی مسئله شر با تمثیلات مثنوی و کاربست آن در آموزش الهیات

مسئله شر با تمام قدمت تاریخی همچنان یکی از مهم‌ترین و عمومی‌ترین سوالات حوزه الهیات و فلسفه دین است. موضوع این پژوهش تطبیق تبیین و تحلیل فلسفی مسئله شر با تمثیلات مثنوی جهت کاربست در آموزش الهیات است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی باتکیه ‌بر شواهد است. فلاسفه اسلامی بعد از ابن سینا شرور تکوینی را عدمی یا منشا عدم دانسته‌اند و هر نوع وجود حقیقی برای شر در برابر خیر را رد کرده و شرهای نسبی را ضروری عالم ماده و نتیجه نقص قابلی و تزاحم غیر قابل انفکاک وجودهای حقیقی شمرده‌اند. فلاسفه همچنان شرهای اخلاقی را حاصل اراده آزاد انسان مختار دانسته‌اند که سلب اختیار، به منزله نفی ارزش اخلاقی تمام افعال و در نتیجه سلب هر مسئولیتی از انسان خواهد بود. مولوی با استفاده از تمثیل، از مفهوم عدم وجود شر مطلق به‌جای شر بالذات یا شر حقیقی موردنظر فلاسفه سخن گفته است. ا و تمام موجودات طبیعی را در یک وجود قیاسی قابل‌انتساب به خیر و شر می‌داند. مولوی نقص علم انسان و جزئی‌نگری را دلیل حکم‌کردن به شریت برخی امور می‌شمارد و با دفاع از نقش اختیار، تردید در انجام برخی اعمال، شرم و پشیمانی از انجام کارهای زشت و انتظار مجازات بدکاران را برهان تنبیهی بر اعتراف شهودی به اختیار معرفی می‌کند و فوایدی چون فراهم کردن شرایط بروز استعداد،متجلی کردن زیبایی ها ، تربیت معنوی انسان ها را یادآور می شود. این پژوهش نشان می‌دهد که تشبیه معقولات فلسفی به محسوسات با استفاده از تمثیل یکی از بهترین راه‌های تعلیم مفاهیم دقیق برهانی است.