هوش مصنوعی و آموزش: چشم‌اندازهای نوین آموزش در عصر فناوری

رشد پرشتاب فناوری‌های هوش مصنوعی طی سال‌های اخیر، نظام‌های آموزشی را با تحولاتی بنیادین روبه‌رو کرده و مفهوم «یادگیری هوشمند» را به یکی از گرایش‌های اصلی آموزش معاصر تبدیل کرده است. در این میان، آموزش الهیات و دروس وابسته به آن مانند فلسفه، منطق و زبان عربی از حوزه‌هایی است که بهره‌گیری از ابزارهای هوشمند می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای ارتقای کیفیت یاددهی و یادگیری فراهم آورد. هدف این پژوهش بررسی ظرفیت‌ها، چالش‌ها و کاربست‌های هوش مصنوعی در آموزش آموزه‌های اسلامی و تبیین نقش آن در بهبود یادگیری دروس نظری است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، تحلیل تجربه‌های معلمان و آزمون عملی برخی نرم‌افزارهای هوش مصنوعی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فناوری‌های هوش مصنوعی می‌توانند با فراهم کردن امکان ارائه مثال‌های شخصی‌سازی‌شده، تحلیل نحوی و معنایی متون عربی، ساده‌سازی مفاهیم فلسفی و تقویت مهارت تحلیل استدلال‌ها، به دانش‌آموزان در یادگیری عمیق‌تر کمک کنند؛ بااین‌حال، استفاده بدون نظارت معلم ممکن است به سطحی‌سازی یادگیری و ایجاد وابستگی به پاسخ‌های آماده منجر شود. نتیجه پژوهش تاکید می‌کند که هوش مصنوعی در نقش «یار آموزشی» می‌تواند کیفیت تدریس در دروس الهیات و علوم انسانی را بهبود بخشد، اما جایگزین تعامل تربیتی، هدایت اخلاقی و نقش معنوی معلم نخواهد بود.