نوآوری‌های هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی: یک مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی

گسترش فراگیر فناوری‌های هوش مصنوعی اقتضا می‌کند که انسان برای حفظ نقش فعال خود در جامعه مدام بر توانایی سازگاری و نوآوری خود بیفزاید. در قلمرو آموزش، به‌ویژه در آموزش معارف اسلامی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای بروزرسانی و مدرن سازی شیوه‌های یاددهی و یادگیری ضرورتی انکارناپذیر شده است. این پژوهش با رویکردی انتقادی به بررسی نحوه به‌کارگیری نوآوری‌های هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی می‌پردازد. در این مطالعه از شیوه مرور نظام‌مند منابع بهره گرفته شد؛ بدین منظور ابتدا مقالات موجود در پایگاه‌های داده اسکوپوس (scopus) و گوگل اسکولار (google scholar) در بازه زمانی 2020 تا 2025 گردآوری و سپس مطابق استانداردهایprisma پالایش و تحلیل شدند. حاصل این فرایند، انتخاب 18 مقاله مرتبط برای بررسی بود. نتایج نشان می‌دهد اتکای پیوسته و بی‌وقفه به فناوری هوش مصنوعی در محیط‌های یادگیری آموزش معارف اسلامی ممکن است به تضعیف مهارت‌های تفکر انتقادی انسان منجر شود. از این رو، تقویت فرهنگ مطالعه و مشارکت در گفت‌وگوهای سازنده به‌عنوان راهکاری راهبردی برای حفظ قوای فکری و ارتقای توانایی‌های شناختی فردی مطرح می‌شود. این تحقیق با ارائه تحلیلی جامع از نحوه به‌کارگیری نوآوری‌های هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی طی پنج سال اخیر، به نقد علمی و هدایت رویکردها و شیوه های آموزشی آینده در زمینه آموزش معارف اسلامی کمک شایانی می‌کند.