تحلیل میدانی خطاهای آموزش دینی پایه نهم و اصلاح آن مبتنی بر دانش آموزش محتوا

این پژوهش با هدف تحلیل میدانی خطاهای مفهومی دانش‌آموزان پایه نهم در آموزش دینی، با تمرکز بر مفاهیم امامت و مهدویت، و ارائه الگوی اصلاح مبتنی بر دانش آموزش محتوا انجام شد. ضرورت پژوهش از آن‌جا ناشی می‌شود که درک نادرست این مفاهیم بنیادین می‌تواند به شکل‌گیری برداشت‌های سطحی، اسطوره‌ای یا غیرکارکردی از باورهای دینی در دوره نوجوانی منجر شود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته با رویکرد توصیفی تحلیلی است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌ای سناریومحور گردآوری شد که بر اساس ادبیات نظری خطاهای مفهومی طراحی گردید و در بستر واقعی کلاس درس، با مشارکت دانش‌آموزان پایه نهم یک مدرسه غیرانتفاعی در شهر فرخ‌شهر و در بازه نیم‌سال اول سال تحصیلی اجرا شد. تحلیل داده‌ها نشان داد بخش قابل‌توجهی از دانش‌آموزان در فهم نسبت امام با هدایت الهی، تداوم امامت، و مفهوم انتظار فعال دچار خطاهای مفهومی‌اند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که این خطاها بیش از آن‌که ناشی از ضعف حافظه‌ای دانش‌آموزان باشد، به شیوه‌های تدریس سنتی، محدود بودن گفت‌وگوی هدایت‌شده و عدم پیش‌بینی خطاپایه‌ها در فرایند آموزش بازمی‌گردد. بر اساس یافته‌ها، الگویی اصلاحی مبتنی بر دانش آموزش محتوا در چهار بُعد «بازسازی محتوای آموزشی»، «شناسایی خطاپایه‌های مفهومی»، «انتخاب راهبردهای تدریس متناسب با ویژگی‌های شناختی نوجوانان» و «ارزشیابی اصلاح‌محور» پیشنهاد شد. این الگو می‌تواند به بهبود کیفیت تدریس آموزش دینی در متوسطه اول و تعمیق فهم مفاهیم امامت و مهدویت کمک کند.