کاربست نظریه رشد شناختی ژان پیاژه در طراحی روش‌شناسی پاسخ به شبهات دینی برآمده از فضای مجازی برای دانش‌آموزان دوره متوسطه

فضای مجازی به بستری چالش‌برانگیز برای باورهای دینی نوجوانان تبدیل شده است. این پژوهش با هدف طراحی یک روش‌شناسی پاسخ به شبهات دینی برآمده از فضای مجازی برای دانش‌آموزان دوره متوسطه، با اتکا بر چارچوب نظری مرحله عملیات صوری در نظریه رشد شناختی پیاژه انجام شد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای از منابع معتبر فارسی و غیرفارسی بود. یافته‌ها نشان داد که ویژگی‌های کلیدی این مرحله شناختی (مانند تفکر انتزاعی، فرضیه‌پردازی، استدلال نظام‌مند و قضاوت منطقی) می‌تواند پایه طراحی یک روش فعال باشد. بر این اساس، الگوی پنج مرحله‌ای «حل مسئله شناختی-دینی» شامل مراحل: 1) شناسایی و صورتبندی مسئله، 2) تحلیل ساختار استدلال، 3) جست‌وجوی راه‌حل‌های ممکن، 4) ارزیابی راه‌حل‌ها بر اساس معیارها، و 5) ارائه پاسخ و بازاندیشی، طراحی گردید. این روش‌شناسی در پی تغییر پارادایم از انتقال پاسخ‌های آماده به توانمندسازی نوجوان در فرآیند کاوش و تحلیل است. نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که کاربست نظریه پیاژه، امکان طراحی روش‌هایی را فراهم می‌آورد که همسو با ویژگی‌های رشدی نوجوان، مصونیت شناختی فعال او را در برابر شبهات فضای مجازی تقویت کرده و نقش مربی را از یک مبلغ به یک تسهیل‌گر فرآیند تفکر تبدیل می‌نماید. اجرای موفق این روش مستلزم بازنگری در برنامه‌درسی، آموزش معلمان و تغییر در نظام ارزشیابی است.