طراحی و اعتبارسنجی الگوی پنج‌مرحله‌ای تدریس فطرت‏محور مبتنی بر تربیت علوی در نهج‌البلاغه

پژوهش حاضر با هدف پاسخ به چالش رویکرد حافظه‌محور در آموزش معارف اسلامی و ارائه الگویی کاربردی برای تربیت دینی تاثیرگذار و تمدن‌ساز انجام شد. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل محتوای استنباطی است. داده‌های نظری پژوهش، فراز کلیدی خطبه اول نهج‌البلاغه بود که با تمرکز بر فلسفه بعثت انبیا، مورد تحلیل عمیق قرار گرفت. یافته‌های این مرحله، استخراج پنج رکن بنیادین تربیت الهی شامل «فطرت‏محوری»، «عقل‌انگیزی»، «نعمت‌آگاهی»، «ابلاغ حجت» و «امت‌سازی» بود. در گام بعدی، با تلفیق این ارکان با اصول طراحی آموزشی گانیه و منطق پداگوژی انتقادی فریره، یک الگوی عملیاتی پنج‌مرحله‌ای برای تدریس درس دین و زندگی طراحی گردید. هر مرحله از این الگو شامل هدف آموزشی مشخص، فعالیت کلیدی معلم و فعالیت کلیدی دانش‌آموز است. این الگو که از انسجام درونی و توالی منطقی برخوردار است، پلی بین مبانی متعالی اسلامی و فضای عینی کلاس درس ایجاد می‌کند. نتایج نشان داد که الگوی طراحی‌شده به‌طور کامل با گفتمان کلان «عقلانیت، عدالت، معنویت» انطباق دارد و می‌تواند به عنوان چارچوبی نظری-عملی برای مولفان کتب درسی، معلمان و برنامه‌ریزان درسی در جهت تحول فرآیند تربیت دینی و حرکت به سوی پرورش انسان کنشگر و مسئول در عرصه تمدن‌سازی اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.