عبودیّتِ توحیدی و استخلافِ مسئولانه: مبانی قرآنی زیست اجتماعی مومن

پژوهش حاضر با هدف تبیین پیوند نظری و عملی میان «عبودیّت توحیدی» و «استخلاف مسئولانه» در منظومه معرفت اسلامی انجام شده است. زمینه طرح مسئله از بحران‌های اخلاقی، اجتماعی و زیست‌محیطی معاصر ناشی می‌شود که ریشه آن در گسست میان باورهای توحیدی و رفتارهای مسئولانه فردی و جمعی نهفته است. برای پاسخ به این چالش، پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر منابع اصیل دینی شامل قرآن کریم، روایات معتبر و آثار برجسته اندیشمندان اسلامی همچون جوادی آملی، مطهری و مصباح یزدی، به بررسی مبانی و سازوکارهای تحقق زیست توحیدی در عرصه اجتماعی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عبودیّت توحیدی نه صرفاً یک باور اعتقادی بلکه نظامی جامع اخلاقی و عملی است که اراده انسان را در همه ساحت‌های حیات به سمت مسئولیت‌پذیری، عدالت‌ورزی، خدمت به خلق و امانت‌داری در قبال طبیعت هدایت می‌کند. در این چارچوب، انسان مومن به عنوان «خلیفه الهی» مامور تحقق ارزش‌های الهی در زمین است و تهذیب نفس، اخلاص و توکل، زیربنای رفتار مسئولانه او را تشکیل می‌دهد. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که زیست توحیدی با تلفیق معرفت الهی، عدالت و اخلاص، الگوی کارآمدی برای حل بحران‌های اخلاقی و اجتماعی عصر حاضر ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنایی برای طراحی سیاست‌ها و برنامه‌های تربیتی و فرهنگی مبتنی بر اخلاق توحیدی باشد