زیبایی‌شناسیِ تطبیقیِ هنر: از «حکمت اسلامی» تا «فلسفه مدرنِ غرب»

مفهوم زیبایی و هنر همواره از بنیادی‌ترین موضوعات فلسفی در تمدن‌های مختلف بوده‌اند. این مقاله با عنوان «زیبایی‌شناسیِ تطبیقیِ هنر: از حکمت اسلامی تا فلسفه مدرن غرب»، به بررسی تطبیقیِ دیدگاه‌های زیبایی‌شناختی در دو سنت بزرگ فلسفی تمدنی می‌پردازد. ابتدا مبانی نظریِ زیبایی‌شناسی در فلسفه اسلامی، با تمرکز بر آراء ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا بررسی شده است. سپس دیدگاه‌های کلاسیک (افلاطون و ارسطو)، مدرن (کانت، هگل، نیچه) و معاصر غربی (پسامدرن، فرمالیسم، نظریه انتقادی) تحلیل می‌شود.روش تحقیق، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات متنی و مقایسه‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سنت اسلامی بر هستی‌شناسیِ توحیدی، مراتب وجود و هنر قدسی استوار است؛ درحالی‌که در سنت غربی، هنر به ‌تدریج از قلمرو متافیزیک به تجربه‌گرایی و فردگرایی سوق پیدا کرده است. با این حال، مفاهیمی چون لذت زیبایی‌شناختی، الهام و ایده‌آل‌گرایی در هر دو سنت حضور دارند. این مقاله زمینه‌ای برای تعمیق درک متقابل میان تمدن‌ها و بازاندیشیِ جایگاه هنر در نسبت با حقیقت فراهم می‌آورد.