بررسی نقش استعاره مفهومی در توسعه دانش آموزش محتوای الهیات: فرصت‌ها و چالش‌ها

به نظر می رسد استعارۀ مفهومی به عنوان یک ابزار مهم شناختی، می تواند نقشی مهم و اساسی در توسعۀ «دانش آموزش محتوای الهیات»(theology-pck) ایفا نماید. معلم الهیات در مواجهه با مفاهیم انتزاعی و متعالی دینی، نیازمند چارچوب نظری منسجم و ابزارهای عملی کارآمد برای تلفیق دانش محتوایی با دانش تربیتی است. بهره گیری صحیح از استعاره های مفهومی می تواند تا حدودی زیادی این نقیصه را جبران نماید. روش این پژوهش، مطالعۀ کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی است که ضمن بررسی مبانی نظری استعارۀ مفهومی در چارچوب زبان‌شناسی شناختی، به تحلیل دو مطالعۀ موردی از متون اسلامی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که استعارۀ مفهومی، ابزاری قدرتمند برای محتوای آموزشی الهیات است. تحلیل استعارۀ «آخرت، مسابقه است» در قرآن کریم و استعاره‌های بدنمند «تقوا» در نهج‌البلاغه، بیانگر آن است که استعارۀ مفهومی می‌تواند هر هفت مولفۀ دانش آموزش محتوا(pck) را تقویت کند. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که استعارۀ مفهومی می‌تواند به‌عنوان یک «ابزار میانجی آموزشی» عمل کرده و شکاف میان مفاهیم انتزاعی الهیاتی و ذهن عینی دانش‌آموزان را پر کند؛ این امر مشروط بر آن است که با رعایت «اصل تکثر و تحدید متقابل استعاره‌ها» و پرورش «سواد استعاری» در دانش‌آموزان، از خطرات بالقوۀ آن همچون «درک ناقص» و «تحت‌اللفظی‌گرایی» اجتناب شود.