تحلیل انتقادی شیوه آموزش الهیات قرآنی در آموزش عالی با رویکردی نوین

الهیات قرآنی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مباحث علوم انسانی اسلامی، نقشی محوری در شکل‌دهی به جهان‌بینی و اندیشه دینی نسل جوان ایفا می‌کند. با این حال، شیوه‌های آموزش این رشته در بسیاری از دانشگاه‌های کشور با چالش‌های جدی مواجه است که از کارایی و جذابیت آن می‌کاهد. هدف این پژوهش، تحلیل انتقادی شیوه‌های رایج آموزش الهیات قرآنی در آموزش عالی و ارائه یک چارچوب نوین برای بهبود آن است. روش پژوهش، کیفی با رویکرد تحلیل محتوای انتقادی است. جامعه آماری شامل برنامه‌های درسی، منابع آموزشی و اساتید فعال در رشته‌های کلام و الهیات در دانشگاه‌های برتر کشور بود و با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، 10 برنامه درسی، 15 منبع اصلی و مصاحبه با 15 نفر از اساتید متخصص انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل چک‌لیست تحلیل محتوا و پروتکل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش تحلیل تماتیک انجام شد. یافته‌ها نشان داد که شیوه آموزش حاکم، عمدتاً سنتی، مبتنی بر روایت و انتقال محتواست؛ ارتباط میان مفاهیم کلامی با مسائل معاصر روز بسیار ضعیف است؛ روش‌های سنجش و ارزشیابی عمدتاً حافظه‌محور بوده و مهارت‌های تفکر انتقادی و پژوهشی دانشجو را نادیده می‌گیرد؛ و رویکرد بین‌رشته‌ای در تدریس غایب است. بر اساس یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که برای ارتقای کیفیت آموزش الهیات قرآنی، یک گذار پارادایمی از رویکرد انتقالی به رویکرد ساخت‌گرا و مسئله‌محور ضروری است. این گذار نیازمند بازنگری در برنامه‌های درسی، توانمندسازی اساتید در روش‌های تدریس نوین و اصلاح نظام ارزشیابی به سمت سنجش مهارت‌های تحلیلی و خلاقانه است.