بررسی میزان و چگونگی استفاده از ظرفیت‌های آموزشی و تربیتی شعر و داستان در کتب پیام‌های آسمانی دوره اول متوسطه

این پژوهش با هدف بررسی میزان و چگونگی استفاده از ظرفیت‌های آموزشی و تربیتی شعر و داستان در کتب پیام‌های آسمانی دوره اول متوسطه انجام شده است. با توجه به جایگاه شعر و روایت در ادبیات دینی و نقش آن‌ها در تربیت عاطفی و درونی‌سازی مفاهیم اخلاقی، این تحقیق می‌کوشد روشن سازد که تا چه اندازه این دو قالب در محتوای آموزشی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. روش پژوهش توصیفی– تحلیلی و با رویکرد ترکیبیِ تحلیل محتوای کیفی و کمی انجام شده است؛ بدین‌صورت که تمامی اشعار و داستان‌های سه کتاب مورد سرشماری و بر اساس شاخص‌های آموزشی و تربیتی کدگذاری و سپس فراوانی و درصد هر مضمون محاسبه گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که در هر سه پایه، غلبه محتوایی با داستان است؛ در پایه هفتم نسبت شعر به داستان حدود یک به نه، در پایه هشتم شعر، حذف و آموزش داستان‌محور شده و در پایه نهم نیز هرچند شمار شعرها اندکی بیشتر است، ولی نقششان صرفاً تلطیفی و تزئینی است. ساختار داستان‌ها غالباً ساده، خطی و تاریخی است و از تنوع، تخیل و هیجان کافی برای جذب نوجوانان برخوردار نیست؛ اشعار نیز محدود به شاعران کلاسیک و فاقد نمونه‌های معاصر و متناسب این سن‌اند. این وضعیت بیانگر کاستی در بهره‌گیری از ظرفیت زیبایی‌شناختی و تربیتی شعر و داستان در کتاب های مذکور است. بنابراین لازم است در بازنگری محتوای کتابها، استفاده هدفمند و متوازن از این دو قالب با رعایت زبان و ذوق نسل نوجوان مورد توجه قرار گیرد تا پیوند موثر میان عقل، احساس در یادگیری شکل گیرد.