آموزش قرآن و معارف اسلامی در عصر الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی: تجربه تطبیقی نوجوانان مسلمان

آموزش قرآن و معارف اسلامی در عصر دیجیتال با چالش‌ها و فرصت‌های تازه‌ای مواجه شده است. الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان سازوکارهای هوشمند توزیع محتوا، نقش مهمی در شکل‌دهی به تجربه دینی نوجوانان مسلمان ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و روش اسنادی، به بررسی تاثیر الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی بر آموزش قرآن و معارف اسلامی در کشورهای مختلف پرداخته است. داده‌ها از منابع داخلی و خارجی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته‌ها نشان دادند که الگوریتم‌ها می‌توانند هم فرصت‌هایی همچون افزایش دسترس‌پذیری، جذابیت یادگیری و تقویت هویت دینی ایجاد کنند و هم تهدیدهایی مانند سطحی‌سازی مفاهیم، ترویج قرائت‌های غیررسمی و کاهش نقش معلم. تجربه نوجوانان مسلمان در ایران، مالزی، اندونزی، اروپا و آمریکا نشان داد که الگوریتم‌ها در هر زمینه فرهنگی کارکرد متفاوتی دارند؛ در جوامع اسلامی بیشتر به تقویت آموزش رسمی کمک می‌کنند، در جوامع غربی بیشتر به یادگیری غیررسمی و فردی منجر می‌شوند. نتیجه‌گیری پژوهش تاکید می‌کند که آموزش قرآن در عصر الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی باید با رویکردی ترکیبی انجام شود؛ یعنی الگوریتم‌ها مکمل روش‌های سنتی باشند و نه جایگزین کامل آن‌ها. این پژوهش با ترکیب نگاه آموزشی، تربیتی و فرهنگی، چارچوبی نوین برای تحلیل الگوهای جهانی آموزش قرآن ارائه می‌دهد و می‌تواند به سیاست‌گذاران آموزشی و حوزه‌های علمیه کمک کند تا برنامه‌های بهتری برای آموزش قرآن به نوجوانان مسلمان طراحی کنند.