نقش شخصیت معلم و محیط آموزشی در تحقق اهداف آموزش معارف اسلامی

آموزش معارف اسلامی، به‌عنوان یکی از ارکان اساسی نظام تعلیم‌وتربیت، صرفاً فرآیندی مبتنی بر انتقال مفاهیم دینی و اعتقادی نیست، بلکه پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تاثیر عوامل انسانی و محیطی متعددی شکل می‌گیرد. در این میان، شخصیت معلم و ویژگی‌های محیط آموزشی، اعم از ابعاد فیزیکی، فرهنگی و اجتماعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت و اثربخشی این نوع آموزش ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، به بررسی نقش شخصیت معلم، محیط فیزیکی مدرسه و بستر فرهنگی–اجتماعی در فرایند آموزش معارف اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت معلم، شامل مولفه‌هایی چون تعهد دینی، الگوی رفتاری، مهارت‌های ارتباطی و باورمندی عملی، به‌مثابه مهم‌ترین عنصر اثرگذار در آموزش معارف اسلامی عمل می‌کند و می‌تواند حتی محدودیت‌های محیطی را تا حدی جبران نماید. همچنین، محیط فیزیکی مناسب با کارکردهای آموزشی، در کنار فضای فرهنگی و اجتماعی همسو با ارزش‌های اسلامی، زمینه‌ساز تعمیق یادگیری، درونی‌سازی مفاهیم دینی و افزایش انگیزه فراگیران می‌شود. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که تحقق اهداف آموزش معارف اسلامی، مستلزم نگاهی جامع به تعامل میان معلم، محیط آموزشی و زمینه‌های فرهنگی–اجتماعی است و غفلت از هر یک از این عوامل، می‌تواند به سطحی‌سازی آموزش دینی بینجامد.