بررسی زمین‌شناسی، سنگ‌نگاری و منشا نهشته بوکسیت پل سفید (تریاس بالایی، البرز مرکزی)

نهشته بوکسیت پل سفید در 50 کیلومتری شمال قائم شهر از نظر ساختاری به پهنه تکتونیکی البرز مرکزی تعلق دارد. مهمترین سازندهای محدوده معدنی در محدوده سنی کربنیفر زیرین تا ژوراسیک میانی شامل: مبارک، درود، روته، الیکا و شمشک می باشند. بوکسیت ها در زمان نبود چینه ای ایجاد می شوند و معرف ناپیوستگی زمانی می باشند. با توجه به موقعیت پالئوجغرافیایی، ایران در دوره پرمین در حاشیه شمال شرقی گندوانا قرار داشته و با حرکت به سمت شمال در پرمو تریاس از استوا گذشته و در اواخر تریاس به حاشیه جنوبی قاره لورازیا برخورد می کند. بوکسیت زایی بعد از فاز کوهزایی سیمرین پیشین بر اثر فرسایش و هوازدگی بازالت های قاعده شمشک، همزمان با نهشته شدن مولاسهای سازند شمشک در منطقه، به سن تریاس فوقانی ایجاد شده است. کلینوپیروکسن، الیوین و پلاژیوکلاز کانی های اصلی سنگ های آتشفشانی منطقه شامل بازالت، آندزیت، تراکی اندزیت و دلریت هستند. بافت پورفیری تا مگا پورفیری با ماتریس میکرولیتی، گلومروپورفیریتی و آمیگدالوئیدی در این سنگ ها مشاهده می شود. بررسی شیمی کانی های سنگ های منطقه نشان می دهد ترکیب کلینوپیروکسن ها از نوع دیوپسید و اوژیت است. همچنین پلاژیوکلازها از نوع الیگوکلاز، لابرادوریت و بایتونیت می باشد. بر اساس نمودارهای دما-فشار سنجی و محاسبات ترموبارومتری نشان دهنده دمایی 900 تا 1100 درجه سانتیگراد و فشار 6.10 تا 8.5 کیلوبار است. در مجموع می توان نتیجه گرفت که سنگ های آتشفشانی منطقه در یک محیط درون صفحه ای در یک رژیم کششی تشکیل شده اند.

studying the geology, petrography, and origin of the pol-e sefid bauxite deposit (upper triassic, central alborz)

the pol-e sefid bauxite deposit, located 50 km north of ghaem shahr, belongs to the central alborz tectonic zone. the most important formations in this mineralized zone, ranging in age from lower carboniferous to middle jurassic, are mubarakeh, dorud, ruteh, alika, and shemshak. in this area, bauxites have formed during stratigraphic hiatuses, representing time discontinuities. from a paleogeographical point of view, iran was located on the northeastern margin of gondwana during the permian period. moving northward, it crossed the equator in the permo-triassic and collided with the southern margin of the laurasia continent in the late triassic. bauxitization occurred in the upper triassic age, after the early cimmerian orogeny, due to the erosion and weathering of the shemshak formation basalts, concurrent with the deposition of molasse in the region. clinopyroxene, olivine, and plagioclase are the main minerals in the volcanic rocks of the region. these rocks include basalt, andesite, trachyandesite, and dolerite. these rocks contrain porphyritic to megaporhyritic textures with microlitic, glomeroporphyritic, and amygdaloidal matrices. according to the mineralogical chemistry analysis of the rocks in the region, clinopyroxenes are of diopside and augite types. plagioclases are of oligoclase, labradorite, and bytownite types. geothermobarometry diagrams and thermobarometric calculations indicate temperatures of 900 to 1100℃ and pressures of 6.10 to 8.5 kbar. overall, it can be concluded that the volcanic rocks of the region have formed in an intraplate environment under a tensional regime.