تاثیر لایه‏ بندی و جنس خاک در تراوش سدهای زیرزمینی

به‏ دلیل نیاز روز افزون به آب و کمبود منابع تامین‏ کننده آن، حفظ، نگهداری و بهره ‏برداری صحیح از منابع موجود یکی از اهداف مهم در مدیریت منابع آب کشور در راستای توسعه پایدار می‎ باشد؛ که در جهان امروز درخصوص بهره ‏برداری بهینه از تمام منابع (زیرزمینی و یا سطحی) مطرح بوده و باتوجه به شرایط اقلیمی مختلف ایران، استفاده پایدار از منابع آب‏زیرزمینی مهمترین اساس توسعه طرح‏های مزبور قلمداد می‏شود. از طرفی با توجه به این‏که در بسیاری از مناطق کشور نزولات آسمانی به صورت فصلی و غیرقابل پیش ‏بینی و میزان تبخیر نیز بالاست، ضرورت احداث یک مخزن مناسب به منظور حفظ و ذخیره این آب‏ها و استفاده از آن در زمان نیاز به خوبی احساس می‏شود. از جمله این مخازن سدهای زیرزمینی است. در این پژوهش به تاثیر عوامل ژئوتکنیکی اعم از لایه‏بندی و جنس خاک در تراوش با استفاده از نرم افزار plaxis پرداخته شد. نتایج نشان داد در خاک ماسه‌ای، تراوش 37 درصد افزایش پیدا کرد و کاهش فاصله تاج سد تا سطح زمین باعث افزایش حدود 8/17 درصدی تراوش شد. این نتایج نشان‌دهنده حساسیت بالای طراحی سدهای زیرزمینی به شرایط ژئوتکنیکی و اقلیمی است که همراه با تحلیل‌های عددی می‌تواند منجر به احداث سدهایی با عملکرد پایدار گردد.

the effect of soil stratification and type on seepage of underground dams

due to the increasing need for water and the shortage of its supply sources, the preservation, maintenance and proper exploitation of existing resources is one of the important goals in the management of the country's water resources in line with sustainable development; which is discussed in today's world regarding the optimal exploitation of all resources (underground or surface), and considering the different climatic conditions of iran, the sustainable use of groundwater resources is considered the most important basis for the development of the aforementioned projects. on the other hand, considering that in many regions of the country, precipitation is seasonal and unpredictable and the evaporation rate is also high, the need to build a suitable reservoir to preserve and store this water and use it when needed is well felt. among these reservoirs are underground dams. in this study, the effect of geotechnical factors, including layering and soil type, on seepage was examined using plaxis software. the results showed that in sandy soil, seepage increased by 37% and reducing the distance from the dam crest to the ground surface increased seepage by about 17.8%. these results indicate the high sensitivity of underground dam design to geotechnical and climatic conditions, which, together with numerical analyses, can lead to the construction of dams with sustainable performance.