مکانیابی بهینه نیروگاه های خورشیدی با تلفیق سامانه اطلاعات جغرافیایی (gis) و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (ahp) در شهرستان خوسف استان خراسان جنوبی

افزایش نیاز به انرژی و تلاش برای کاهش پیامدهای زیست‌محیطی، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه انرژی خورشیدی را به گزینه‌ای راهبردی تبدیل کرده است. تحقق این هدف مستلزم مکانیابی بهینه نیروگاه‌های خورشیدی بر اساس معیارهای علمی و مکانی است. این پژوهش با هدف شناسایی پهنه‌های مناسب برای احداث نیروگاه خورشیدی در شهرستان خوسف انجام شد. به این منظور، از تلفیق سامانه اطلاعات جغرافیایی (gis) و فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp) برای ارزیابی و وزن‌دهی معیارهای موثر استفاده شد. معیارهای اصلی شامل تابش خورشیدی، شیب زمین، فاصله از شبکه‌های زیرساختی، کاربری اراضی و موانع زیست‌محیطی بود. نتایج وزن‌دهی نشان داد تابش خورشیدی و فاصله از شبکه برق بیشترین اهمیت را دارند. لایه‌های مکانی پس از استانداردسازی در محیط gis تلفیق شده و نقشه پهنه‌بندی نهایی تهیه شد. براساس یافته‌ها، بخش‌های مرکزی و جنوبی خوسف با تابش بالا و شیب کم، مناسب‌ترین مناطق برای احداث نیروگاه خورشیدی شناخته شدند. این نتایج می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تصمیم‌گیری در سطح منطقه‌ای باشد.

optimal site selection of solar power plants through the integration of geographic information system (gis) and analytic hierarchy process (ahp) in khusf county, south khorasan province

the growing demand for energy and the need to mitigate environmental impacts have made the use of renewable energies—particularly solar energy—a strategic option. achieving this objective requires the optimal siting of solar power plants based on scientific and spatial criteria. this study aims to identify suitable areas for the construction of solar power plants in khusf county. to this end, the integration of geographic information system (gis) and the analytic hierarchy process (ahp) was employed to evaluate and weight the influential criteria. the main criteria included solar radiation, land slope, distance from infrastructure networks, land use, and environmental constraints. the weighting results indicated that solar radiation and distance from the power grid are the most significant factors. after standardizing the spatial layers in the gis environment, they were integrated to produce the final suitability map. based on the findings, the central and southern parts of khusf—characterized by high solar radiation and low slope—were identified as the most suitable areas for establishing solar power plants. these results can serve as a foundation for renewable energy development planning and regional decision-making.