تحلیل جایگاه سیاسی همدان در ادوار تاریخی ایران:از مرکز حکمرانی تا نقش منطقه‌ای در ساخت قدرت ملی

همدان به عنوان یکی از کهن ‌ترین مراکز تمدنی ایران ، در ادوار مختلف تاریخی همواره نقش سیاسی برجسته‌ای در شکل ‌دهی به ساختار قدرت ملی ایفا کرده است. این مقاله با هدف تحلیل جایگاه سیاسی و حکومتی همدان از منظر حکمرانی، سیاسی ، تمرکز قدرت و روابط مرکز– پیرامون، تحولات این شهر را از دوره مادها تا عصر جمهوری اسلامی بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موقعیت جغرافیایی استراتژیک همدان در مسیرهای ارتباطی فلات ایران و بین‌ النهرین، موجب شده تا در بیشتر ادوار تاریخی، این شهر یا مرکز سیاسی باشد (مانند دوران مادها و سلجوقیان) یا یکی از محورهای قدرت منطقه‌ای ایران محسوب شود. روش پژوهش تاریخی – تطبیقی و مبتنی بر تحلیل منابع مکتوب وتاریخی و سیاسی و باستان‌شناسی است. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که همدان نمونه ‌ای از تداوم کارکرد سیاسی در بستر تغییرات ساختاری است که در قالب مفهوم پایداری نهادی در حکمرانی ایرانی اسلامی قابل تحلیل می ‌باشد.