مروری بر ضرورت بازخوانی معماری فضای پهلوانی (زورخانه) در تمدن ایران

زورخانه به‌عنوان یکی از کهن‌ترین فضاهای ورزشی و آیینی تمدن ایران، بازتابی از فرهنگ پهلوانی و نظام اخلاقی جامعه ایرانی‌‌اسلامی است. این فضا با ساختاری ساده اما سرشار از معنا، بر پایه‌ی اصولی شکل گرفته که میان جسم و روح، فرد و جمع، زمین و آسمان تعادل برقرار می‌کند. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی – تحلیلی، به بررسی منابع موجود در زمینه‌ی تاریخ، معنا و کالبد زورخانه می‌پردازد تا مولفه‌های فضایی و فرهنگی آن را شناسایی و دعوت به بازخوانی کند. روش تحقیق مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل مضمون منابع تاریخی و معماری است. یافته‌ها نشان می‌دهد که زورخانه نه تنها مکانی برای تمرین بدنی، بلکه ساختاری اخلاقی و معنوی است که در آن، فضا ابزاری برای پرورش انسان و تحقق ارزش‌هایی چون فروتنی، برادری و خودسازی است. در پایان، ضمن تبیین الگوی مفهومی زورخانه، به عنوان یک فضای اخلاق مدار و با تکیه بر نیازهای امروز این ورزش در کشور ما خصوصا اهمیت وجه اسلامی و شیعی آن و تاکید مقام معظم رهبری بر ترویج و گسترش این ورزش تاریخی و فرهنگی ایرانی-اسلامی، ضرورت ایجاد فضای معاصر و بازآفرینی کالبدی آن ارائه می‌شود.