طرح داناب در میدان عمل: از آگاهی سطحی تا سواد مسئله‌محور

طرح داناب، به‌عنوان نمونه ملی سواد آبی، از سال 1389 تاکنون توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران و با همکاری وزارت آموزش‌وپرورش در مدارس کشور اجرا می‌شود. باوجود گذشت 15 سال از آغاز این طرح، هیچ‌گونه ارزیابی جامع از محتوای آموزشی، اهداف و نحوه اجرای آن در ایران انجام نگرفته است. از همین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی ابعاد مختلف طرح داناب است. در این مطالعه، داده‌ها و اطلاعات مرتبط با محتوای داناب که توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران و شرکت‌های آب منطقه‌ای تولید شده‌اند، گردآوری شد و مورد تحلیل محتوایی قرار گرفت. سپس برای تکمیل ارزیابی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مسئولان اجرایی، معلمان و دانش‌آموزان مدارس هدف داناب انجام شد. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با روش کدگذاری باز و محوری در نرم‌افزار maxqda تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند طرح داناب در انتقال محتوا به مخاطبان خود با ضعف جدی در مسئله‌شناسی آب روبه‌روست. فقدان دیدگاه چرخه آبی - اجتماعی و رویکرد مسئله‌محوری سبب شده اهداف موردانتظار سواد آبی در طرح داناب محقق نشود. در این پژوهش به چرخة آبی - اجتماعی به‌عنوان فرایندی اجتماعی - طبیعی که از رهگذر آن آب و جامعه یکدیگر را در سراسر فضا و زمان ساخته و باز می‌سازند، با رویکردی نسبی - دیالکتیکی پرداخته می‌شود. رویکرد مسئله‌محوری نیز دیدگاه‌های موجود در آموزش موضوع‌محور داناب را بامهارت‌های یادگیری مبتنی بر مسئله، به چالش می‌کشد. پژوهش حاضر می‌تواند به درک بهتر چگونگی تهیه محتوا و نحوه اجرای طرح‌های سواد آبی در مدارس ایران به پژوهشگران کمک کند.