همگرایی حکمرانی داده و حکمرانی آب در مدیریت منابع زیرزمینی با رویکرد کنتورهای هوشمند: مطالعه موردی خراسان رضوی

توسعه حکمرانی آب در دهه‌های اخیر نشان داده است که تکیه صرف بر مدیریت متمرکز دولتی نمی‌تواند پاسخگوی بحران‌های پیچیده منابع آب زیرزمینی باشد. تجربه استان خراسان رضوی نشان می‌دهد که به‌کارگیری ابزارهای فناورانه در کنار مشارکت ذی‌نفعان، مسیری کارآمد برای گذار به حکمرانی چندسطحی و داده‌محور فراهم کرده است. در این راستا، شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی با نصب بیش از 11 هزار دستگاه کنتور هوشمند آب و برق و الکترومغناطیسی بر روی چاه‌های کشاورزی و غیر کشاورزی و برخط‌سازی بیش از 7600 مودم ارتباطی، زیرساختی موثر برای حکمرانی داده و اطلاعات ایجاد نموده است. داده‌های تولیدی این کنتورها امکان قرائت لحظه‌ای برداشت، افزایش شفافیت اطلاعاتی و کنترل برداشت را فراهم ساخته و به ارتقای مشارکت بهره‌برداران چاه های کشاورزی و غیرکشاورزی در مدیریت مصرف کمک کرده است. دسترسی ذی‌نفعان به اطلاعات دقیق، زمینه رعایت سهمیه‌های تخصیص‌یافته و ورود به توافق‌های مشارکتی را ایجاد کرده و بستر حکمرانی چندسطحی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را تقویت نموده است. نتایج این رویکرد نشان می‌دهد که کنترل اضافه‌برداشت چاه‌های مجاز به کاهش بیش از 590 میلیون مترمکعب برداشت آب زیرزمینی منجر شده است. بدین ترتیب، حکمرانی آب مبتنی بر داده‌های کنتورهای هوشمند، علاوه بر ارتقای اعتماد اجتماعی و افزایش رضایت بهره‌برداران، می‌تواند الگویی پایدار و قابل تعمیم برای مدیریت منابع آب زیرزمینی در سایر استان‌های نیز کشور باشد.