پایش و ارزیابی خشکسالی اقلیمی در حوزه آبخیز بختگان-مهارلو با استفاده از شاخص‌های هواشناسی

خشکسالی به عنوان یکی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی، تاثیر عمیقی بر منابع آبی و اکوسیستم‌های حوضه‌های آبریز دارد و موجب کاهش سطح آب در دریاچه‌ها و کاهش پایداری آب‌های سطحی می‌شود. این پژوهش به بررسی و مقایسه چهار شاخص خشکسالی spi، czi، zsi و mzai در حوزه آبخیز مهارلو-بختگان پرداخته شده است. از آمار ماهانه بارش 20 ساله (1403-1384) پنج ایستگاه ارسنجان، تخت جمشید، شیراز، صفاشهر و نی ریز استفاده شده است. چهار شاخص خشکسالی به صورت بازه زمانی ماهانه، شش ماهه و سالانه استخراج شده است. مقایسه تغییرات شاخص ها در دو دوره اول (1393-1384) و دوره دوم (1403-1394) مورد مقایسه قرار گرفت. شاخص‌های خشکسالی spi، mczi، zsi وczi در ایستگاه‌های مختلف نشان‌دهنده روندهای متفاوتی از خشکسالی هستند؛ در ایستگاه‌های ارسنجان، صفاشهر و نی‌ریز بهبودی در دوره اول (1393-1384) نسبت به دوره دوم (1403-1394) در شاخص‌های کوتاه‌مدت (ماهانه و شش‌ماهه) مشاهده شده و شاخص‌ها از منفی به مثبت یا نزدیک صفر تغییر یافته‌اند که نشان‌دهنده کاهش خشکسالی و بهبود بارش‌ها است. با این حال، شاخص‌های سالانه در اغلب ایستگاه‌ها همچنان منفی باقی مانده و خشکسالی بلندمدت به ویژه در شیراز و تخت جمشید پایدار یا اندکی تشدید شده است. شاخص‌های مختلف همبستگی بالایی با هم دارند و تحلیل آن‌ها به‌ویژه برای مدیریت منابع آب و مقابله با خشکسالی ضروری است. بهبودهای کوتاه‌مدت می‌تواند نمایانگر بازگشت تدریجی بارش‌ها باشد، اما استمرار خشکسالی سالانه نیازمند توجه سیاست‌گذاران به مدیریت بحران است. این نتایج تاکید می‌کند که خشکسالی‌های کوتاه‌مدت در حال کاهش‌اند ولی تهدید خشکسالی بلندمدت در برخی مناطق همچنان جدی است.