الزامات فرایندی در پیاده‌سازی، پایش و ارزیابی سیاست‌های بخش آب در ایران: از تدوین تا حکمرانی موثر

بحران آب در ایران دیگر یک تهدید آینده‌نگرانه نیست، بلکه واقعیتی تلخ است که امنیت غذایی، توسعه اقتصادی و ثبات اجتماعی را به چالش کشیده است. علی‌رغم وجود انبوهی از اسناد بالادستی، سیاست‌های کلان و برنامه‌های توسعه‌ای، شکاف عمیقی میان سیاست‌های مصوب و نتایج محقق‌شده در میدان وجود دارد. این مقاله با فرضیه اصلی که هسته این شکست، بحران فرایند و ضعف‌های ساختاری در چرخه سیاست‌گذاری آب است، به تحلیل نظام‌مند الزامات فرایندی در سه مرحله حیاتی پیاده‌سازی، پایش و ارزیابی می‌پردازد. هدف، تبیین موانع نهادی و اجرایی و ارائه یک نقشه راه فرایندی برای گذار از حکمرانی سنتی، مبتنی بر تامین به یک حکمرانی مدرن، مبتنی بر مدیریت تقاضا و یادگیری است. یافته‌ها حاکی از آن است که ضعف سازوکارهای هماهنگی بین‌بخشی، عدم وجود چارچوب‌های قانونی شفاف برای تخصیص منابع، فقر زیرساختی در حوزه داده و اطلاعات، و غیاب فرهنگ ارزیابی و پاسخگویی، اصلی‌ترین گلوگاه‌های فرایندی هستند. این مقاله استدلال می‌کند که بدون بازنگری عمیق در این فرایندها و نهادینه‌سازی الزامات مربوطه، هرگونه سرمایه‌گذاری فنی و مهندسی، نتیجه‌بخش نخواهد بود و بحران آب تشدید خواهد شد.